Als het kwaakt als een eend…

In een ingezonden stuk (‘Progressieve christen chanteert conservatieve medegelovige’) reageert Henk-Jan Prosman op mijn commentaar in het julinummer van De Nieuwe Koers. Ik verwees daarin naar een lezing die Prosman op 13 februari 2018 hield in het Conservatief Café. De lezing ging over de naoorlogse ‘massa-immigratie’, en ik schreef dat Prosman hier zei dat de na-oorlogse immigratie een complot was van antichristelijke elites die het volk onderling verdeeld wilden maken, zodat zij meer macht naar zich toe konden halen.

Prosman neemt aanstoot aan deze parafrase van zijn woorden, en inderdaad: hij gebruikte het woord ‘complot’ niet. Letterlijk zei hij dit: de immigratiepolitiek in het na-oorlogse Engeland moet gezien worden als “het omwoelen van de burgerlijke (en voor een groot deel nog rurale, kleinschalige en agrarische) samenleving ten gunste van een concentratie van staatsmacht”. Hij spreekt vervolgens van een “doelbewust (mijn nadruk – SP) verzwakken van de traditionele samenleving en haar instituties” en van een “staatsraison, die inbeukt (mijn nadruk – SP) op alles wat nog over is van de burgerlijke samenleving (…), de restanten van een kerkelijk leven”.

Het enige ‘bewijs dat hij daarvoor aanvoert is een intern memo van New Labour uit 2000, dat openbaar gemaakt werd door een speechschrijver van toenmalig Labour-leider Tony Blair. Hierin stond de “weinig verhullende zin” (aldus Prosman) dat “het doel van de massa-immigratie was ‘to rubthe Right’s nose in diversity’”. Er lag, volgens Prosman, “dus wel degelijk een agenda (mijn nadruk – SP) van ‘socialengineering’ onder”.

Kortom, in navolging van de journalist Peter Hitchens (de Nederlandse vertaling van diens The Rage against God was de aanleiding voor de lezing) stelt Prosman dat de na-oorlogseEngelse politiek geleid werd door een doelbewuste agenda om de traditionele, agrarische, kerkelijke, kleinschalige samenleving en haar instituties te verzwakken. En dat ‘massa-immigratie’ daarvoor het middel was.

Een complot-theorie probeert een aantal verschijnselen (in dit geval immigratie, individualisering, globalisering, ontkerkelijking, modernisering, verstedelijking, enzomeer) te verklaren vanuit een doelbewuste samenzwering, meestal van overheden of elites. De aantrekkelijkheid van zulke theorieën is dat zij inspelen op onze behoefte om samenhang en plan te zien in de rommelige en doorgaans onvoorspelbare wereld waarin we leven. Bovendien hebben ze een mobiliserend karakter: ze wijzen een ‘vijand’ aan (fascisten, cultuurmarxisten, zionisten, elites, het grootkapitaal) waartegen we ons te weer kunnen stellen. Dat Prosman hier zo’n complot-theorie hanteert, lijkt me glashelder. Hij gebruikte het woord inderdaad niet, maar als iets kwaakt als een eend, loopt als een eend, en zwemt als een eend, lijkt het me geen verkeerde voorstelling van zaken om hier van een eend te spreken.

Hoewel ik mij in mijn commentaar niet alleen uitsprak tegen “rechts-romantische dromen van een blank, volkschristelijk Nederland”, maar ook tegen “het soort links-stedelijk idealisme dat Nederland min of meer gelijkstelt aan een christelijke gemeente die uit pure naastenliefde iedereen moet opvangen”, meent Prosman vervolgens dat ik hoor tot de groep linkse christenen die conservatieven “chanteert” met hun morele hoogdraverij. Het tegendeel is waar. Wie zich weleens verdiept heeft in mijn politiek-theologische boek Vrede stichten (2007) of in andere publicaties van mijn hand kan weten dat ik – net als Prosman – een behoorlijk conservatieve kijk heb op de verhouding tussen overheid en samenleving. Juist daarom heb ik weinig op met populistische partijen als PVV, FvD, SP of PvdD. Voorts ben ik van mening dat Nederland – een van de rijkste en veiligste landen ter wereld – zich netjes moet houden aan vluchtelingenverdragen, en dat een christelijke houding gekenmerkt wordt door nuchterheid, vertrouwen in de toekomst en naastenliefde. Er is mij te veel zurigheid, kleinzieligheid, chagrijn en wantrouwen te vinden in wat tegenwoordig doorgaat voor politiek debat. Maar dat is voor een andere keer.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *