Wat is de uiteindelijke drijvende kracht in de werkelijkheid? Nadat Schopenhauer de voorzet had gegeven, antwoordde Nietzsche op die vraag: de wil tot macht. In het kennen, de natuur, de wetenschap, de logica, het bewustzijn, de samenleving, de staat, het individu: overal heerst uiteindelijk de wil om te heersen. Dat blijft een schokkende gedachte.

tekst Willem Maarten Dekker

Als we zien hoe het ene dier het andere vreet, dan kunnen we het wel plaatsen. Maar in de logica, in de wetenschap, in het kennen? Dat ook daar uiteindelijk niet de rede of de (waarheids)liefde, maar de wil, een redeloze wil die je ook wel drift mag noemen, regeert? Dat hetzelfde aan de hand is waar mensen samenleven en samenkomen, niet alleen in de samenleving, maar ook in de kerk?

Willem Maarten Dekker is predikant en auteur.

Toch kunnen we deze gedachte slechts tot onze schade onderdrukken. Ik moest er in ieder geval weer aan denken bij twee recente incidenten. In de eerste plaats de inval van Erdogan in Syrië. Niet alleen is Erdogan een vleesgeworden wil tot macht, maar ook in de reacties op de inval blijkt hoezeer ieder gedreven wordt door diezelfde wil. De Koerden hebben hun bloed gegeven in de strijd tegen IS. Zij weten uit ervaring wat het is om te leven onder terreur, terwijl wij het van de boekjes moeten hebben. Maar wie komt er voor hen op, nu Erdogan zijn wellust laat gaan? Turkije hoort bij de NAVO, die ooit werd opgericht als verbond ter verdediging. Wie één land van de NAVO aanvalt, valt al zijn bondgenoten aan. Op die manier kan het bondgenootschap een goed middel voor de vrede zijn. Maar wat als NAVO-landen zelf agressor zijn? Wat doen de andere NAVO-landen dan? Zij kijken weg. Want ingrijpen is niet in het belang van hún macht. 



Ik moest er ook aan denken in de discussie rond de boeren, die met hun trekkers het Malieveld op reden. “Áls wij gaan, gaan we met zijn allen”, stond er op een van hun spandoeken. Dat vond ik heel herkenbaar vanuit mijn eigen ervaring in een boerengemeenschap. Boeren worden niet snel boos, helemaal niet. Ze houden veel van hun eigen leven en omgeving, en zolang je ze niet ernstig provoceert, krijg je geen ruzie met ze. De meeste zijn eigenlijk conflictmijdend. En in hun eentje zullen ze zeker niet gaan protesteren. Maar ze vormen nog wel een gemeenschapscultuur – de laatste van Nederland, denk ik. Als je ze tot het uiterste tergt, dan krijg je ze tegen je, en dan ook allemaal. 

Maar in de strijd om de wil tot macht, zullen ze vast het onderspit delven. Want ook de politici worden geleid door macht, net als de ondernemers die Nederland vol willen bouwen en de milieufanaten die het land willen omploegen tot het weer natuur is. Als er niets gebeurt, wint gewoon de sterkste, en we weten al wel wie dat is. Het alternatief? Dat ieder zijn eigen wil tot macht laat breken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *