Een republikeins debat mocht het niet worden. Daarom gingen vijf irenische wetenschappers, onder leiding van een hyperactieve presentator, vanmiddag met elkaar het gesprek aan. Is de aarde ontstaan volgens een geleidelijk proces, of is dat onverenigbaar met wat we in de Bijbel lezen over een schepping in zes dagen? Veertig jaar geleden zou het thema geweest zijn: ‘Adam of aap?’ Nu stond het symposium van de Evangelische Hogeschool aangekondigd als ‘Schepping en evolutie’. Het bleek een wereld van verschil.

De zaal zat met 550 bezoekers bomvol en velen moesten teleurgesteld worden. Toch werd regelmatig de vraag gesteld: waarom zitten we hier bij elkaar? Wat is de zin van deze discussie? ‘Heb ik er iets aan in het licht van het verkrijgen van het eeuwige leven?, vroeg een bezoeker zich af. Hij gaf toe ‘voor de knikkers’ te gaan. Een ander sprak van een ‘kooigevecht’. Moeten we daar niet eens mee ophouden? Gijsbert van den Brink had niet het idee dat hij in een kooigevecht terecht was gekomen. ‘Belangrijk is dat studenten niet in de klem komen. Dat ze het idee hebben dat evolutie niet bij hun geloof past, en het geloof vaarwel zeggen als ze ontdekken dat het wetenschappelijk bewijs toch wel erg overtuigend is.’

In vijf minitoespraakjes leerden we de wetenschappers kennen, en hun positie in het debat. Mart-Jan Paul gaf veertien argumenten (30 seconden per argument) die onderbouwden waarom de evolutietheorie zich niet verenigt met ‘de gehele Bijbel’. Paul benadrukte dat het niet alleen gaat om de interpretatie van Genesis, maar ook van teksten in bijvoorbeeld de profeten en het Nieuwe Testament. Gijsbert van den Brink vindt het belangrijk wetenschap altijd serieus te nemen. Dat doen we bij de huisarts toch ook? Evolutie acht hij zo goed als bewezen, alleen over natuurlijke selectie is er debat. Hoe moeten we de Bijbel dan lezen? Van den Brink deed hierbij een beroep op Calvijn, die al leerde dat God zich in de openbaring aanpast aan wat mensen in bepaalde tijden kunnen begrijpen.

Chris Kruse wil wetenschap respectvol serieus nemen en dat betekent dat je wetenschappelijke uitspraken altijd kritisch moet bevragen. Anders neem je wetenschap niet serieus. Heino Falcke liet zien hoe groot het heelal is en hoe sterk de bewijzen zijn dat het 4,5 miljard jaar oud is. En voor Henk Jochemsen is een feit niet zomaar een feit. Uitgangspunt voor ons kennen is de relatie met God, en de filosofische uitgangspunten die daaruit voortkomen. In de discussie bekende hij zich tot het creationisme.

Na de thee was er het debat, excuus: het gesprek. Grimmig werd het nooit. Daar zorgde spreekstalmeester Andries Knevel wel voor: ‘Alleen vragen stellen, geen stellingen poneren.’ Met de nodige kwinkslagen en speldenprikken hield hij de vaart erin. Bijna ging het mis toen een bezoeker uit het boek Job citeerde en speciaal de heren theïstisch-evolutionisten de vraag voorlegde: Is dit wetenschappelijke zoeken niet te groot voor de mens? Kunnen we God narekenen?

Toch vreemd dat hij die vraag niet aan de creationisten voorlegde. Zijn zij niet bezig met wetenschappelijk bewijs aan te dragen voor hun visie op de Schrift? Als er sprake was van zelfspot en relativering, dan kwam het wel van de andere kant. ‘Weet je hoeveel kans er is dat ik ongelijk heb?, vroeg Falcke zich hardop af. ‘50%. Waarom ik het niet over evolutie heb, maar me beperk tot de ouderdom van het heelal? Omdat ik daar geen verstand van heb, ik ben geen bioloog.’

Werd het ook een irenisch gesprek? Van den Brink was tevreden: ‘Wij zijn met elkaar in gesprek, en we herkennen elkaar als mede-gelovigen.’ Het ‘Adam of aap’ uit de jaren zeventig heeft plaatsgemaakt voor ‘Schepping en evolutie’. Het ‘of’ is geëvolueerd tot het ‘en’.

Arie Kok

(Foto: Joost Smit)

2 thoughts on “Evolutiedebat: van ‘of’ naar ‘en’

  1. Arie Kok laat na te rapporteren dat Heino Falcke eerder tijdens de bijeenkomst aangaf dat de kans dat hij zich vergist “nul” is. Falcke was allesbehalve relativerend.

  2. Het is me opgevallen dat de kennis van de theologen mbt biologie en evolutie vrij beperkt is. In zijn reactie van 9 december 2015 haalt Gijsbert van den Brink zelfs twee verschillende evolutie-concepten door elkaar. De vier wetenschappers, waarop hij reageerde, schreven in hun brief over de moderne evolutieopvatting. Elke wetenschapper, die zich met dit thema bezig houdt weet nu dat de vier hier schrijven over het theoretische concept van waaruit de evolutiebiologie denkt. In zijn reactie heeft Van den Brink het ook over evolutie, maar nu in de zin van het biologische proces waardoor organismen zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden. Dat we te maken hebben met twee volstrekt verschillende concepten is hem volstrekt ontgaan en daarvoor heb ik alle begrip. Het is namelijk best een moeilijk onderwerp. Evolutie als biologisch adaptatie-mechanisme wordt door geen enkele creatie-wetenschapper bestreden. Dat heeft u allen ook in een eerdere reactie in het ND kunnen lezen. Het theoretische concept, dat bekend staat onder de noemer NeoDarwinisme, is door de ontdekkingen van de afgelopen decennia onhoudbaar geworden. De moderne evolutiebiologie is reeds in heel andere richtingen aan het denken, waarbij organismen adapteren door te putten uit bibliotheken vol informatie, door zelf-organisatie en zelf-assemblage. Dat zijn theoretische evolutie-concepten die wel verenigbaar zijn met schepping. Ik denk dat de tijd gekomen is om de biologie over te laten aan de biologen. Er is geen reden om Christus met Darwin te verenigen, want de (evolutie)biologen nemen in ras tempo afscheid van Darwin.
    Peter B.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *