Politiek en maatschappij zijn genadeloos hard voor de frauderende boeren. Maar wie durft de oorzaak van het gesodemieter op het boerenerf onder ogen te komen, vraagt boer-filosoof Jan Huijgen zich af. “We hebben met z’n allen een voedselsysteem gebouwd dat de boer heeft uitgemolken.”

Het houdt niet op: mestfraude, gesjoemel met wegbermen en nu: knoeierij met de fosfaatboekhouding. Geen klein bier, een derde van de melkveesector – duizenden boeren – zou zich bezondigen aan frauduleuze praktijken.

Asociaal, onprofessioneel en dom, luidt het oordeel. Immers, de sector gaat door het slijk en de boer staat weer eens in een kwaad daglicht. Bovendien, je weet toch dat je in dit digitale tijdperk sporen nalaat? Hoe naïef kun je zijn?

De minister treedt dan ook hard op. Sancties en strafrechtelijke vervolging dreigen, frauderende boeren worden mogelijk uit boerenorganisatie geweerd. Keihard aanpakken, is het motto.

Tot zover de stand van zaken. Maar wie durft verder te kijken? Wie durft met z’n poten de modder in te stappen, om te kijken wat het de boer vandaag kost om in zijn bestaan te volharden? Wie durft de werkelijke oorzaak van het gesodemieter op het boerenerf onder ogen te komen?

Wie die confrontatie face to face aandurft, doet nieuwe inzichten op. Ik wil een paar van die inzichten benoemen.

De oorzaak reikt de geschiedenis ons aan. Het is de ‘grote opdracht’ die de boer de voorbije decennia heeft meegekregen: meer, efficiënter, groter en goedkoper. En het systeem daaromheen hebben we met elkaar vormgegeven.

We zijn er als Nederland trots op om als tweede landbouwexporteur bekend te staan. Nederland is een droomland voor de landbouw, een voorbeeld voor de wereld, zeggen we dan. Maar tegen welke prijs? De bodem gaat kapot, biodiversiteit en insecten gaan naar de mieter, de voedselintegriteit en de voedingswaarde nemen af, dieren worden steeds vaker opgehokt, eerlijke prijzen zijn tot een utopie verworden en steeds meer boerenbedrijven verdwijnen.

De grote opdracht
De oorzaak reikt de geschiedenis ons aan. Het is de ‘grote opdracht’ die de boer de voorbije decennia heeft meegekregen: meer, efficiënter, groter en goedkoper. En het systeem daaromheen hebben we met elkaar vormgegeven.

In de eerste plaats door de nationale overheid, door export te stimuleren, landelijke infrastructuur te ontwikkelen en innovatiebudgetten beschikbaar te stellen. Allemaal om ‘de grote opdracht’ mogelijk te maken.

Meer van De Nieuwe Koers? Lees het laatste nummer digitaal. Of sluit een (proef)abonnement af!

In de tweede plaats de banken, die alleen geld beschikbaar stellen als boeren zich conform de grote opdracht willen ontwikkelen en in de kleine lettertjes de complete gehoorzaamheid afdwingen.

Ook scholen en kennisinstellingen spelen een rol. Ze maken de jonge boerenkoppen van meet af aan vertrouwd met de grote opdracht.

Daarnaast spelen provinciale en gemeentelijke overheden een rol. In hun ruimtelijke ordeningen en bestemmingsplannen is alleen plek voor bedrijven die de grote opdracht willen volvoeren.

Dan is er de retail, die op maar één aambeeld slaat: De laagste prijs! Nu nog goedkoper! Hamsteren! Die boodschap wordt zowel consumenten als leveranciers ingeprent. En de boer krijgt te horen dat de consument het nu eenmaal zo wil: het zijn de harde feiten.

De burger wordt tot slot meegezogen in het systeem. Goedkoop is wel zo gemakkelijk; geeft me de kans die nieuwe iPhone te kopen, of die fijne vakantie te boeken.

Het ontspoorde voedselsysteem, kortom, dat hebben we samen gebouwd. Durven we dat te onderkennen?

Er is een verhaal van een wijs man. Er werd iemand bij hem gebracht, een fraudeur die op heterdaad betrapt was. Wat te doen, vroegen ze hem. Moet hij verwijderd worden? Opgesloten? Is het einde verhaal?

De wijze man zweeg; bukte en schreef in het zand. En hij zei: wie van jullie zonder fouten is, mag hem zonder genade bestraffen.

Ze liepen één voor een weg. De wijze man vroeg: ‘Waar zijn ze gebleven?’ ‘Ze zijn weggegaan.’ En hij zei: ‘Dan zal ook ik zwijgen. Ik zeg alleen dit: pleeg geen fraude meer.’

Een uitweg kan zijn dat burgers en boeren gezamenlijk weer verantwoordelijkheid nemen voor hun voedselvoorziening. Boeren alleen kunnen het niet meer; ze zijn uitgemolken.

Hoe dan?
Hoe bied je uitzicht aan een boerensector die in de ‘overlevingsmodus’ zit? Een uitweg kan zijn dat burgers en boeren gezamenlijk weer verantwoordelijkheid nemen voor hun voedselvoorziening. Boeren alleen kunnen het niet meer; ze zijn uitgemolken.

Boer en politicus Sicco Mansholt (1908-1995), de grondlegger van onze landbouw, zei eens dat de boerensolidariteit rondom onze voedselvoorziening de basis kan leggen voor een nieuwe culturele en geestelijke ontplooiing van (stad en) platteland. Zelf zou ik daar de burgersolidariteit aan willen toevoegen.

Meer van De Nieuwe Koers? Lees het laatste nummer digitaal. Of sluit een (proef)abonnement af!

Maar hoe vertalen we dat nu? En wat kunnen doodgewone burgers doen? Een mogelijkheid is te participeren in ons nieuwe project Burgers & Boeren 4 Food (BB4Food). Dit is een nationaal initiatief met als doel honderd boeren en tienduizend burgers concreet aan elkaar te verbinden, door gezonde producten aan te bieden en burgers te laten participeren in de aangesloten boerderijen. Zo ontstaat een beweging naar een maatschappelijk gezond voedselsysteem waarbij burgers, boeren, organisaties en onderwijs gaan samenwerken.

Blijf je op afstand joelen? Loop je weg? Of kijk je het systeem in de ogen, erken je dat ook jij eraan bijdraagt, en zet je de knop om? Met Ghandi zeg ik: ‘Be the change’. Doe mee en het zal je nog vreugde geven ook.

Jan Huijgen
Eemlandhoeve Inspiratiehuys

 

16 thoughts on “‘Genadeloze aanpak melkveehouders is hypocriet’

  1. We roepen het onrecht ook over onszelf af doordat we als sector slecht communiceren met de burgers. Als wakker dier STER-reclame in kan kopen kunnen de boeren dat samen ook.Leg in 10 seconden uit ;vandaag hebben we weer een enorme hoeveelheid CO 2 omgezet in Zuurstof,met vriendelijke groeten de Nederlandse landbouw. Of: waarom is een fles water in de winkel duurder dan een liter melk

    1. Diegene die reclame voor wakker dier laat maken verdient wel even meer dan een ton per jaar in onze tweede kamer. Dat verdienen boeren helaas niet. Ze moeten in den Haag eens stoppen om de boeren kapot te maken door de ene onmogelijke wetgeving na de andere op te leggen. En niet altijd achter wakker dier te staan. Dat zijn oproerkraaiers. Als alle boeren nu eend twee of drie weken geen melk en vlees gingen afleveren dan komen ze er in den Haag eens achter hoe broodnodig de boeren zijn.

  2. Ik lees deze glasheldere boodschap vooral als een aanklacht tegen een cultuur (dus een manier van denken!) die niet meer werkt en zelfs destructief is. Ja, de individuele, vaak onwetende, boer is ook slachtoffer! Is er nog wel hoop… ?

  3. Helemaal mee eens.

    De mensen van nu weten niets van de levensloop in landbouw.

    Waarschijnlijk hebben Marianne Thieme en dat soort types te weinig op de schoot van hun opa’s en oma’s gezeten.

    Laat ook zo’n Jesse Klaver maar eens 75 jaar terug gaan in de tijd. Dan ben ik benieuwd naar zijn plan van aanpak. Overigens heeft hij zijn naam niet mee – Klaver = hij is niet zo landbouw gericht.

    Laten we een croutfunding op starten voor het met uitstervende beroep “boer”
    Ofwel ondernemer in de landbouw, want als we zo doorgaan = is die er over 75 jaar niet meer !

  4. Het lijkt wel een kopie van de door mij voorbereide hoorzitting voor bij het RVO van een paar weken geleden. Ik hoop dat er heel veel meer mensen deze boodschap uitdragen op allerlei nivo’s!

  5. Wat er in het artikel niet bij wordt verteld is dat de belangenorganisatie zelf de boeren heeft geadviseerd met registraties om het maximale rendement op papier te krijgen. En nu met grote koppen in de krant dat zij de de zogenaamde frauderende boeren weren van de belangenorganisatie….! Iedereen weet welke belangenorganisatie dit is. Voor diegene die het nig niet weet…LTO.! En die veegt nu hun straatje schoon over de rug van hun leden. In de oorlog hadden wij een naam voor zulke organisaties.

  6. Ik begrijp dat boeren in het nauw komen maar 2/3 doen hun best zonder te sjoemelen het is moeilijk maar het kan dus sjoemelen hoeft niet valt ook niet te rechtvaardigen .

  7. Nou, precies zoals Change schrijft, ik krijg de box van Willem en Drees, die doen toch precies dit? Kunnen jullie daar niet bij aansluiten? Lijkt mij makkelijker dan iets nieuws.

  8. Wie die confrontatie face to face aandurft, doet nieuwe inzichten op. Jan somt er een aantal op maar mag ik het van een andere kant belichten. Die wijze man van Jan heeft ook meer gezegd dan alleen dit.

    Als het verkiezingstijd is lees ik op boerenakkers VVD en CDA en SGP. Allemaal partijen die voor geld zijn en tegen de schepping, althans wat ze geregeld hebben in regelgeving is duidelijk waarneembaar. Boeren steunen dat blijkbaar graag en daarna gaan ze hun eigen gang. lappen ze alles aan hun laars voor eigen bedrijf en eigen inzicht en geven anderen de schuld. Het klopt de grond is kapot, vergiftigd door chemie. Het product wat er groeit is geen levensmiddel meer maar voedingsmiddel. De wetenschap heeft bedacht hoe het moet en Jan heeft een systeem bedacht waar hij nu reclame voor maakt en velen zijn het met hem eens. Ik niet dus slacht mij maar af!

    Boeren kunnen wel anders maar willen niet, melkveehouders weten niet eens wat hun koe vreet en hoe hij functioneert, akkerbouwers zeggen volgens de regels te spuiten met duur spul maar hebben geen kennis van hun vijand. Dat durf ik te stellen als leraar gewasbescherming die ook wel eens veevoeding geeft en jaren heeft getrokken aan de kar om mest bovengronds te mogen toepassen, toen Jan gevraagd werd om daar aan mee te doen was hij niet thuis. Daarom vind ik het flauw om nu de arme boer weer als vaandel te gebruiken. Voor …….( mogelijk eigen roem).
    Dat het roer om moet is duidelijk maar de boer wil zelf het minste sturen dus wacht ik rustig tot het schip in de wal zit en ik hoop dat de minister ook werkelijk maatregelen neemt die zo ver gaan dat er een complete boeren opstand komt. Pas dan zal de wetenschap, beleid, consument en boer echt gaan bewegen en …………… hopelijk de schepping gaan volgen.

  9. Ik vind het een beetje een lang verhaal. Beetje zielig doen dat je niet anders kan en zeggen dat het door het systeem komt dat jullie verziekt heeft. Ik ken nog een sector waar ze dat ook zeiden toen we dik zes jaar geleden in een financiële crisis zaten. De bankiers.
    Dus boeren alsjeblieft, ga ff je verantwoordelijkheid nemen en ga eens als een man staan waar je voor wilt staan. Als jullie echt voor deze aarde willen zorgen en hem goed willen onderhouden, laat je dan niet zo makkelijk intimideren door politiek en banken. Als een van de grootste banken een boerenbank is, waarom ga je je dan niet als de bliksem zorgen dat die boerenbank een wat wereld- en boervriendelijkere koers gaat voeren?
    Je kunt dan misschien je gal gaan spuwen over WakkerDier, maar voorlopig hebben die ervoor gezorgd dat ik geen kiloknallers meer koop.
    Dus stop met mekkeren en wijzen naar de ander, ga boeren zoals je echt vindt dat het moet en laat zien wat je doet. Ik ben misschien een stadse jongen, maar voor voedsel met een goed verhaal ben ik bereid om het bij de boer zelf te halen.

  10. Het verschil is, dat de banken hun eigen tarieven bepalen en dat hebzucht regeert. Terwijl de prijs in de agrarische wereld door de retailers (AH cs) bepaald wordt en dat de meeste veehouders liever niet kopje onder willen gaan. De burger wil wel, maar de consument gaat (altijd) voor de laagste prijs en halen het zelden bij de veehouder. Verder heeft Wakker Dier niet de boer voor ogen, maar heeft als finaal doel: de agrarische wereld Nederland uit, maakt niet uit hoe. (zie haar methodes). Omdat de veehouder (onbetaalbaar) veel aan landschapsbeheer doet, en met haar grasgroei ongelooflijk veel C02 in zuurstof omzet en met haar producten de volksgezondheid en dus ons welzijn aantoonbaar ondersteunt (waardoor een besparing van vele miljarden euro’s), mogen we er wel zuinig op zijn. (De meeste veehouders zijn al ouder dan 50 jaar)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *