tekst Samuel Lee

Reverse mission of ‘omgekeerde zending’ is een verzamelnaam voor niet-westerse christenen – veelal zelf door zending met het christelijk geloof in aanraking gekomen – die het evangelie willen terugbrengen naar het Westen.

Sommige christenen hebben er hun bedenkingen bij, omdat deze migrantenzendelingen zich meestal niet richten op de autochtone bevolking, maar ‘eigen’ kerken en gemeenschappen vormen. Ze creëren getto’s die nauwelijks aansluiting zoeken bij het christendom in het gastland. De critici stellen dat de praktijk van reverse mission veelal geromantiseerd wordt en niet de werkelijkheid weerspiegelt waarin migrantenchristenen functioneren. Het is geen ‘echte’ zending. 

‘De missie van migrantenkerken in Europa is veel onschuldiger, puurder en kwetsbaarder dan gedacht wordt’

Samuel Lee

Maar wat bedoelen we daar dan eigenlijk mee? En, teruggrijpend op de zending die vanuit Europa werd bedreven: in hoeverre was daar dan wel sprake van ‘echte’ zending? Ongetwijfeld schiet die vraag bij sommigen in het verkeerde keelgat. En dat begrijp ik, want veel zendelingen vanuit Europa hebben geweldig werk verricht onder vele volken en naties. Ik wil hen niet allemaal over één kam scheren, maar dat neemt niet weg dat Europese zending, hoe goed en goedbedoeld soms ook, geresulteerd heeft in ongezonde koloniale uitwassen: moedertalen die uitstierven, culturen en gebruiken die in de ban werden gedaan en natuurlijke hulpbronnen die werden geëxploiteerd. 

Statistieken

Was dat ‘echte’ zending? Als er over zending gesproken wordt vanuit een westers perspectief, komen al gauw cijfers, statistieken en landkaartjes op tafel, met prachtige kleuren waar bereikte en nog niet bereikte naties en regio’s mee worden aangeduid. 

Ik kijk er liever anders naar. In mijn optiek wil zending niets anders zeggen dan dat je getuige bent van Jezus’ liefde. Voor alle mensen, waaronder de lokale bevolking. Dus als wij zeggen dat migranten deel zijn van de samenleving, hoeven we ons over reverse mission geen zorgen te maken. Ja, migrantenchristenen zijn actief binnen hun gemeenschap, maar dat heeft net zo goed zijn waarde voor de bredere samenleving. Immers, migranten die worden ondersteund en opgevangen door andere migranten, worden op die manier in staat gesteld te groeien en bij te dragen aan de bredere maatschappij waarin ze leven. 



Sterker nog, ze kunnen soms voorzien in wat hun ‘gastsamenleving’ niet te bieden heeft. Waar de lokale overheid tekortschiet, blijken migrantenkerken soms verrassend effectief. Ik kan tal van casussen overleggen die laten zien hoe migranten – door gebed en inzet – dienstbaar zijn geweest aan de autochtone bevolking en in sommige gevallen zelfs hun eigen huizen voor hen hebben opengesteld. 

Omgekeerd is dat niet altijd het geval. Ik zal niet gauw vergeten hoe mijn gemeenschap eens ons kerkgebouw tegen een kleine vergoeding ter beschikking stelde aan een Nederlandse kerk, om een dienst of conferentie te beleggen, maar toen wij ons gebouw kwijtraakten en aanklopten bij zo veel leegstaande Nederlandse kerkgebouwen, was er niet één in staat hun heiligdom met ons te delen. 

Swahili

Kortom: hebben migrantenkerken een koloniale agenda? Hebben ze de ambitie regeringen omver te werpen of een politieke slag te slaan? Hebben ze plannen de cultuur te veranderen of de taal van hun Europese gastlanden om te buigen in Swahili, Egbo, Yoruba of Bahasa? 

Ik denk dat de missie van migrantenkerken in Europa veel onschuldiger, puurder, kwetsbaarder is dan gedacht wordt. Veeleer organisch dan georganiseerd. Omdat missie voor migranten deel is van hun leven, ontvouwt zich, met hun leven, ook de missie in het land waar ze verblijven. 

Misschien moeten we de term ‘omgekeerde zending’ in een nieuw licht zien. Immers, migrantenzendelingen doen letterlijk en figuurlijk het omgekeerde van wat hun westerse voorgangers in het verleden deden. Ze laten zien waar zending om draait: niet om cijfers, maar om mensen, niet om verborgen agenda’s of om superioriteit, maar om het eenvoudige evangelie van Jezus’ liefde. En dat wordt niet gebracht met wapens en pistolen, maar met slechts gitaren en keyboards. Zó krijgt reverse mission gestalte, en zó willen migranten de straten van Londen, Amsterdam of Parijs bewandelen. 

Theoloog des Vaderlands Samuel Lee (1970) is sinds januari 2020 één van de vaste columnisten van De Nieuwe Koers.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *