Home>Algemeen>‘Ik dacht dat ik als een soort Don Quichot de wereld moest redden’

‘Ik dacht dat ik als een soort Don Quichot de wereld moest redden’

Anastasia Kellermann adviseert ondernemers en overheid in duurzaam leiderschap. Haar werk kwam in een ander licht te staan toen ze het geloof opnieuw ontdekte. ‘Duurzaamheid gaat uiteindelijk om liefde voor mensen.’

tekst Arie Kok beeld Sjoerd Mouissie

‘Eerlijk en heerlijk’ staat er op het bord voor Downey’s coffee & tea. De sfeervolle zaak aan de singel in de Amersfoortse binnenstad wordt gerund door medewerkers met een verstandelijke beperking. Aan tafel schuift een vlotte zakenvrouw. Anastasia Kellermann (45) adviseert vanuit haar bedrijf ondernemers en overheid in duurzaam leiderschap. Ze zou ‘Eerlijk en heerlijk’ zo kunnen overnemen voor haar eigen praktijk. “Ik vind het hier geweldig leuk. Het gaat om respect en waardering voor de mensen zelf. Ze worden niet klein gehouden, maar in hun kracht gezet. Tegelijk biedt het jou als klant ook wat. Je moet hier soms even tijd nemen voor de dingen, je wordt spontaan onderbroken. Dat confronteert je met je drukke bezig zijn. Er wordt om je aandacht gevraagd. Het is een concept dat goed is voor mens en milieu. En het mooie is, dat ze waarschijnlijk nog winst maken ook. Downey’s is geen liefdadigheidsproject, maar een serieus bedrijf.”

“Het werd mij in Kenia ineens duidelijk dat het vooral om mensen gaat”

Halve liter cola

Als je een afspraak hebt met een duurzaamheidsadviseur, dan verwacht je een blauwgele OV-fiets tegen de pui, of op zijn minst een elektrische auto voor de deur. Anastasia moet erom glimlachen. “Hoe ik zelf met duurzaamheid omga, is geen kwestie van regeltjes volgen. Ik maak iedere dag bewuste keuzes hoe ik het ga doen. Omdat ik straks nog twee afspraken in de omgeving heb, was de auto vandaag voor mij de slimste en meest duurzame oplossing. Ik heb er wel voor gekozen om maximaal twee keer per week vlees te eten, de meeste uitstoot van broeikasgassen komt door vee. Ik kies zoveel mogelijk seizoensgroenten, en koop als het even kan tweedehands spullen. Daarnaast ben ik gestopt met suikerproducten. In eerste instantie vanwege een medisch advies. Maar je moet je realiseren dat het produceren van een halve liter cola, 36 liter water kost. Je kunt er voor kiezen om geen frisdrank meer te drinken. Maar het gaat om de afweging die je zelf maakt. Kijk niet teveel naar anderen. Dat is ook leiderschap: neem zelf de leiding in je leven. Je bent geen slachtoffer van wat dan ook, maar je kunt zelf keuzes maken. En daarin kun je een inspirerend voorbeeld zijn voor anderen.” Downey’s is volgens Anastasia een goed voorbeeld van hoe duurzaamheid werkt. “Het gaat altijd om het zoeken van de balans. In ons vak hebben we het dan over de vier p’s: person, people, prosperity, planet. Die vier weeg je af bij beslissingen die je neemt.”

Hoe nuchter en ontspannen het ook klinkt, het gaat volgens Anastasia bij duurzaamheid om serieuze problemen op wereldschaal. “Het zijn een beetje verweg-problemen, maar het gaat er steeds om wat ik daar zelf aan kan doen. De wereldbevolking groeit, we zijn met negen miljard in het jaar 2050. Er is een grote kloof tussen rijk en arm, 83% van vermogen in de wereld is in handen van 17% van de bevolking. De rest moet het doen met 17% van het vermogen. Die verhouding is alleen maar slechter geworden de laatste jaren. De grondstoffenschaarste neemt toe en we hebben te maken met klimaatveranderingen. We gebruiken in Nederland 3,5 aardbol zoals we nu leven. Dat is niet eerlijk. En terwijl de Chinese economie groeit, willen ze daar ook meer huizen bouwen en tandenpoetsen. Dus wordt alles duurder en schaarser en moeten we andere keuzes gaan maken.”

Niet schuldig

“We realiseren ons nauwelijks dat dagelijks 300.000 mensen op de vlucht zijn vanwege de gevolgen van klimaatverandering. Dat kan zijn dat gewassen mislukken door extreme droogte. Anderen wonen in een kustgebied wat geteisterd wordt door overstromingen. Het is aangetoond dat door er door de opwarming van de aarde de afgelopen 10 jaar veel meer extreem weer is. Dat heeft grote gevolgen voor mensenlevens. Als je je naaste liefhebt, probeer dan keuzes te maken waarbij je zo min mogelijk CO2 uitstoot. Dat heeft positieve gevolgen voor hun leven daar. Je hoeft je niet schuldig te voelen als je door in een auto te stappen CO2-uitstoot. We produceren allemaal CO2, de hele dag door. Draai liever de vraag om: hoe kan ik dingen anders doen, uit liefde voor een ander?”

Anastasia Kellermann werd in Zwitserland geboren uit een Amerikaanse vader en een Nederlandse moeder.

Als kind was ze de enige praktiserende gelovige in het gezin en deed ze communie in de katholieke kerk. “Na de scheiding van mijn ouders, kwam ik in Nederland wonen. Maar ik was boos, ook op God, en hing het geloof aan de wilgen.” Ze ging naar een kostschool, studeerde internationaal milieurecht, onder andere in Parijs en de Verenigde Staten, en werkte een aantal jaar als advocaat. Met haar inzet voor een betere wereld nam ze het stokje over van haar Amerikaans-Joodse grootvader. “Hij ontvluchtte voor de oorlog nazi-Duitsland en was nog advocaat bij de Neurenbergprocessen. Maar over die tijd sprak hij nooit met ons. Over Jodendom ook niet. Later werkte hij als diplomaat voor de Verenigde Staten en bij de Unesco, en wijdde hij zijn leven aan de strijd voor mensenrechten. Hij schreef ook boeken over het milieu. Ik leerde van hem dat je de leiding in je eigen leven moet nemen, en dat het de bedoeling is dat je hard werkt. Ik heb daarom ook een enorme aversie tegen luiheid en onverschilligheid. Ik denk dat dat wel uit de Joodse traditie voortkomt. Toen mijn grootvader overleed, besloot ik trouw te zijn aan mijn belofte aan hem om het stokje over te nemen.”

Godservaring

In 2005 verscheen haar boek The S-factor, waarvoor Anastasia vierentwintig leiders interviewde over duurzaamheid. In 2008 ging 2lead4us van start – zie kader. Toen Anastasia, na een lange spirituele zoektocht, met een goede vriend meeging naar zijn kerk, werd ze er geraakt door de warmte en liefde. Een poosje later had ze een heftige Godservaring en gaf ze haar leven aan Jezus. “Geloven is een proces, het gaat elke dag een beetje beter.”

“Onze gewoonten houden ons middelmatig”

Anastasia’s geloof zet haar inzet voor duurzaamheid in een ander licht. “Een van mijn motieven om ermee bezig te zijn is het op een na grootste gebod in de Bijbel: Heb je naaste lief als jezelf. Maar zo heb ik er niet altijd in gestaan. Van jongs af aan was ik geïnteresseerd in dit soort thema’s. Ik wilde de aarde redden. Een tijdje geleden was ik met Compassion in een sloppenwijk in Kenia, toen viel er een kwartje. Het werd mij ineens duidelijk dat het vooral om mensen gaat. Hun kwaliteit van leven daar is minder door de manier waarop wij hier leven. Dan kan ik me daar schuldig over voelen, maar het is beter om me af te vragen: welke keuzes kan ik zelf maken om hier iets aan te doen?”

Don Quichot

“In die vacuümperiode wist ik niet waar ik mijn inzet voor duurzaamheid aan op moest hangen. Ik dacht dat ik als een soort Don Quichot de wereld moest redden en had last van zelfveroordeling. Na mijn bekering was het niet meer míjn plan, het werd het plan voor mijn leven. Gods plan, dus. Ik voelde me toen niet meer verantwoordelijk, maar wel medeverantwoordelijk. Nu mag ik fouten maken, van God en van mezelf. Het duurde even voor ik kon zeggen: ik ben niet wat ik doe. Nu weet ik dat ik een kind van God ben, en dat ik genade niet kan verdienen.

“We moeten niet steeds denken: ik mag iets niet, maar: hoe zou het anders, slimmer kunnen?”

In Nederland zit het een beetje in de cultuur om vanuit schuld te handelen. Dat heeft ook te maken met de milieubeweging, waarin vaak gezegd wordt: jij doet het fout, dat moet anders. Dat is me te moralistisch. Het werkt ook niet zo, mensen lopen weg. In Nederland zijn we er vaak ook trots op dat we zeggen: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Het is niet onze gewoonte om andere mensen te vertellen dat we andere keuzes hebben gemaakt. Dat is jammer, want daarmee kun je juist anderen inspireren om het ook eens anders te doen. Werken aan duurzaamheid vraagt om lef en ondernemerschap, ieder vanuit zijn eigen rol, thuis en op het werk. Maar onze gewoonten houden ons middelmatig als het gaat om innovaties. Op het gebied van zonne-energie staat Nederland op de negentiende plek. Dat is veel te laag.”

Rug tegen de muur

Over het beleid van de huidige regering is Anastasia niet heel positief. “We zijn vooral bezig om de crisis te overleven. We proberen het qua duurzaamheid iets minder slecht te doen, maar we investeren niet in dingen die op lange termijn positieve invloed kunnen hebben. Hoe er nu met Groningen wordt omgegaan, is een goed voorbeeld. Dat probleem met die verzakkingen door de gaswinning hebben we zelf veroorzaakt. Ik snap hoe lastig het is om met de dilemma’s om te gaan. Maar nu geven we de korte termijn voorrang. We weten dat die gasbel een keer opraakt. Waarom hebben we daar niet allang op ingespeeld door te investeren in bijvoorbeeld zonne-energie zoals in Duitsland? Dan zou energie in de toekomst ook veel goedkoper kunnen zijn. De aarde heeft van zichzelf al veel warmte, maar dat gebruiken we nauwelijks. Waarom investeren we zoveel in oliewinning? Het zit niet alleen in auto’s, maar ook in onze kleding, in plastic flessen, in van alles. Het is de smeerolie van onze economie. Maar dat is tijdelijk. Het wordt alleen maar schaarser, en dus duurder. Ik denk dat het komt doordat we de pijn die bij een transformatie komt kijken niet willen dragen. We hebben nog niet door dat we met de rug tegen de muur staan, omdat alles nu nog functioneert. Einstein zei: ‘Je kunt een probleem niet oplossen met hetzelfde systeem als dat het probleem heeft veroorzaakt.’ We willen de pijn van de veranderingen niet dragen, dat is het eigenlijke probleem.”

Slimmer

Anastasia’s motto is: je moet niet minder slechte dingen doen, je moet meer goede dingen doen. “Ik zal een voorbeeld geven. Als verlichting in huis energie kost, kunnen we er voor kiezen minder lampen aan te hebben. Daar is op zich niets mis mee. Iets slechts doen we dan minder vaak. Maar we kunnen ook kijken of er milieuvriendelijke verf ontwikkeld kan worden die licht afgeeft, waardoor je minder lampen nodig hebt. We moeten niet steeds denken: ik mag iets niet, maar: hoe zou het anders, slimmer kunnen?”

Anastasia legt uit dat er in cirkelgangen moet worden gedacht. Alles wat we maken, zou weer grondstof moeten zijn voor iets nieuws, en niet op de afvalberg moeten belanden. “Een woningcorporatie in Amsterdam stelt wasmachines beschikbaar aan huurders. Die machines blijven eigendom van de leverancier Turn Too, de gebruikers kopen alleen wasuren in. Daarmee houdt die machine waarde voor de leverancier en zal hij hem anders produceren, want hij wil geen afval terugkrijgen, maar waardevolle grondstoffen. Een ander voorbeeld is Rohner, een Zwitsers bedrijf. Zij maken bekleding voor vliegtuigstoelen, maar doen dat zo dat het als het versleten is nog dienst doet als biologische mest. Er wordt een soort deken van gemaakt die op aardbeienvelden wordt gelegd. En als ik het over kerken heb: wat zou het mooi zijn als een kerk of evangelische gemeente een deal zou sluiten om zonnepanelen voor de woningen van hun leden aan te schaffen. Op die manier kan de gemeenschap die een kerk is ook dienstbaar zijn. En wie weet, krijgen ze er daardoor ook nieuwe leden bij.”

Vernieuwd in denken

“We gebruiken maar een heel klein percentage van onze hersenen. God heeft een wonderbaarlijke wereld gemaakt. Wij hebben alles in huis om ook te creëren, we dragen tenslotte Zijn beeld. We doen het alleen niet, omdat we ons te veel laten leiden door schuldgevoel en zelfveroordeling. We moeten vernieuwd worden in ons denken, en de vraag omdraaien: wat heb ik nodig, wat kan wel? En waarmee kan ik anderen voeden? Wat inspireert hen om er ook mee aan de slag te gaan?

Vroeger dacht ik: de aarde gaat het niet overleven als we zo doorgaan. Nu denk ik: de aarde overleeft het wel, wij overleven het niet. Maar Jezus heeft ons een hoopvolle toekomst beloofd. De aarde zal vernieuwd worden als Hij terug komt. Dat zal wel met transformatiepijn gepaard gaan. Dat moeten we accepteren. We kunnen allemaal onze bijdrage leveren om het Koninkrijk van God gestalte te geven op aarde. Dat is uiteindelijk mijn diepste drijfveer.”

2lead4us

In 2005 startte Anastasia Kellermann haar eigen advies- en trainingsbureau in duurzaamheid. In 2008 richtte zij, samen met het leiderschaps-trainingsbureau Blanchard International, 2lead4us op. Het bedrijf assisteert leidinggevenden en medewerkers in het bedrijfsleven en bij de overheid in het integreren van duurzaamheid in hun kernactiviteiten. De werkwijze van 2lead4us helpt mensen om duurzaamheid te vertalen naar alle dag op het werk en privé.

Reacties

Samenvatting

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *