Veel hedendaagse christenen vragen zich af wat ze nu aan moeten met Golgotha, Goede Vrijdag, het bloed van het Lam. Al die schuld, al dat geweld, die akelige straf. Dat is toch niet meer uit te leggen? 

De veertigdagentijd legt de focus bij het lijden en sterven van Jezus Christus. Daar mediteren we over, op weg naar Goede Vrijdag. Maar waarbij haken we aan? Dat Jezus voor ons aan het kruis werd genageld, Hij in onze plaats – dat klinkt toch ook een beetje raar. Zou ík dan eigenlijk die vreselijke dood aan het kruis verdienen – en zou Jezus op Golgotha die plek voor mij hebben ingenomen? Ben ik een misdadiger en zou de goede God mij hebben willen straffen?

Golgotha, Goede Vrijdag, het bloed van het Lam – veel hedendaagse christenen vragen zich af wat ze er precies mee moeten. Het is allemaal een beetje ‘vreemd’ geworden, juist omdat er van oudsher zo’n expliciet zonde- en schuldprobleem aan vastzit. Een God die oordeelt, die boos is over de zonde en zelfs toornig op mensen – terwijl Hij tegelijk zielsveel van ons houdt? Toevallig is Precious & Beloved het bestverkochte boek in de christelijke boekhandel in 2018: een luxe agenda met Bijbelteksten, overdenkingen en schrijfruimte. Die titel is veelzeggend, en eigenlijk helemaal niet toevallig: wij zijn precious and beloved, kostbaar en geliefd.

Zenuw

De veertigdagentijd – vaak ook ‘lijdenstijd’ genoemd – maakt prangende vragen wakker. Wat betekent de weg van Jezus voor ons beeld van God? Veel gelovigen zullen het ergens voelen knagen: een God die zijn Zoon aan het kruis laat sterven, als een doelbewust offer, ook nog eens aan zichzelf… Het is lastig dit allemaal te plaatsen, ook nog eens in het centrum van je geloof. Wat een geweld, zo’n kruisdood! Waarom zou dat voor God per se nodig zijn? Dat hier een delicate kwestie aan de orde is, bleek recent toen het nieuwe boek van Reinier Sonneveld verscheen: Het vergeten evangelie, met als ondertitel: ‘Het geheim van Jezus verandert alles’. Hierin betoogt Sonneveld dat het lijden van Jezus aan het kruis niet opgevat moet worden als ‘straf op de zonde’ maar als een strijd van Jezus tegen de machten van de dood. Anders gezegd, het kruis staat niet voor ‘verzoening door voldoening’ maar voor overwinning op de dood. Victorie! Het beeld dat Sonneveld met kracht naar voren schuift, heet dan ook Christus Victor.

Dat Sonneveld hiermee een zenuw raakt, bleek wel toen kort na verschijning een hersteld-hervormde dominee een snoeiharde recensie in het Reformatorisch Dagblad publiceerde. Begin maart belegde AKZ+ in Kampen een studiedag over het boek van Sonneveld, waar niet alleen zeven sprekers acte de présence gaven, maar ook honderdtachtig mensen aanwezig waren. Discussie volop.

Niet geheel toevallig is Precious & Beloved het bestverkochte boek in de christelijke boekhandel in 2018

Tjerk de Reus

Het thema raakt ons vandaag – maar niet alleen vandaag. Al vaker werden kritische vragen gesteld over Jezus en het kruis. Bijvoorbeeld door de gereformeerde theoloog Herman Wiersinga, die in de jaren zeventig een discussie in de Gereformeerde Kerken wist te ontketenen over de verzoeningsleer. Hij stelde dat Jezus niet stierf voor de zonde en al helemaal niet de straf van God droeg. Iets langer geleden, in de jaren vijftig, zei een zekere dominee Smits in dit verband: ‘Geef mijn portie maar aan Fikkie’, doelend op de verzoening die Christus aan het kruis teweegbracht. En vandaag is er het enorme oeuvre van de Britse theoloog Tom Wright, die kritische kanttekeningen plaatst bij de klassiek-gereformeerde kijk op Jezus’ verzoeningswerk. Al moet je bij Wright meteen bedenken dat hij in zijn theologie meerdere perspectieven op Jezus erkent en combineert. Dit laatste geldt ook voor de grote Anglicaanse theoloog Rowan Williams, die de geschiedenis van de theologie recht wil doen: uiteenlopende benaderingen voegen iets te aan ons besef van wat Jezus deed en wie Hij was.

Het hele verhaal lezen? Klik hier om de laatste editie digitaal te kunnen lezen. Of opteer voor een proefabonnement!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *