“Die veronderstelde scheidslijn tussen elite en volk, daar heb ik moeite mee. Net als in onze samenleving is de diversiteit onder christenen en in de kerken groot. De werkelijkheid is complex. Het onderzoek God in Nederland (2016) brengt die complexiteit goed in beeld. Kerkleden hebben zeer uiteenlopende opvattingen over wat kerk is en hoe ze zou moeten zijn. Je kunt daarbinnen geen simpele lijn trekken: dit vindt de elite, dat vindt het volk.”

“Dit betekent uiteraard ook dat er verschil van mening is over hoe interreligieuze contacten vorm moeten krijgen. Ik begrijp de bezorgdheid onder een deel van de christenen in Nederland; ze zijn bang voor te veel vluchtelingen, te veel moslims. De vraag die Willem Maarten Dekker terecht opwerpt in zijn column Wien Neêrlands Bloed is of de intergenerationele verschillen wel voldoende onderkend worden. Hebben oudere christenen misschien een andere kijk op de komst van vluchtelingen en hun integratie dan de jeugd? Dat zou je moeten onderzoeken. Zelf zie ik bij Nieuw Wij veel gelovige jongeren die zich engageren bij de opvang en integratie van vreemdelingen.”

Islam

“Wat deze discussie duidelijk maakt, is dat islam als religie te onbekend is. En: onbekend maakt onbemind. In de media is islam bijna onlosmakelijk met geweld verbonden. Maar islam is veel meer dan dat. We leven immers met de overgrote meerderheid van alle moslims in Europa vreedzaam samen. PKN-scriba De Reuver onderstreept die realiteit met zijn pleidooi om de onderlinge dialoog gaande te houden en te onderkennen dat ook de islam ten diepste een religie is van vrede en compassie. Het zou goed zijn als de PKN meer interreligieuze ontmoetingen zou faciliteren. Voor de kerkfusie waren er islamologen in dienst van de kerken. Mensen die bij uitstek vorm kunnen geven aan een op kennis én ervaring gebaseerde interreligieuze dialoog in kerk en samenleving.”

“Pas in de ontmoeting met de ander, in dit geval met moslims, ervaren we waarover we het hebben als we over islam discussiëren. Christenen moeten samen met alle burgers van Nederland – religieus en niet-religieus – bouwen aan een samenleving waarin ‘het goede leven voor allen’ centraal staat. Dat is waar Jezus naar verwijst als hij spreekt over het Koninkrijk Gods, dat is het visioen. Met behoud van verschillen samen bidden en samen handelen. Vanuit gedeelde compassie de problemen aanpakken waarvoor we met z’n allen staan. Dat zou de theologische focus moeten zijn.”

“Je mag van elkaar verschillen en ook je eigenheid bewaren
als de persoon die je bent of de groep waar je bij hoort.”

Kretologie

“Als we geen nieuwe verbinding aangaan, gaan we terug in de tijd. Zich vastklampen aan exclusieve waarheidsaanspraken heeft in de geschiedenis religieuze spanningen bevorderd. Het christelijke antwoord op migratie is wat mij betreft niet: kijk naar binnen, verstevig je eigen identiteit en baken je grenzen af tegenover de ander. Een beter idee lijkt mij om met een open vizier en vol vertrouwen de ontmoeting te zoeken met je toekomstige buren, ongeacht hun anders-religieuze of niet-religieuze overtuiging. Het motto luidt: Je mag van elkaar verschillen en ook je eigenheid bewaren als de persoon die je bent of de groep waar je bij hoort.

“Lang lag de nadruk bij de interreligieuze ontmoeting op de onderlinge gemeenschappelijkheden. Mede omwille van een veilige ruimte als voorwaarde voor een open gesprek. De tijdgeest is veranderd. Verschillen worden benoemd en niet zelden uitvergroot. In het verleden hebben kerk en theologie meningsverschillen te vaak beslecht door het eigen standpunt waarheid te noemen en het afwijkende ketters. Nu gaat het erom een vreedzamere manier te vinden om met pluriformiteit binnen en buiten eigen kring om te gaan”

“De eerste stap is te stoppen met het napraten van kretologie, elkaar ontmoeten en met kennis en nuance het gesprek aangaan – niet over maar met ‘de ander’.”

Manuela Kalsky is een Duitse theoloog en directeur van het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving en van project W!J. 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *