Streven naar kwetsbaarheid

Een cultuur waarin één persoon veel meer macht heeft dan anderen, en waarin tegelijk iedereen wordt uitgenodigd ‘kwetsbaar’ te zijn, is levensgevaarlijk”, zegt Stefan Paas in zijn jongste commentaar in De Nieuwe Koers.

Nu instituten afbrokkelen en gezag minder vanzelfsprekend is, wordt van leiders meer emotionele intelligentie gevraagd. Kwetsbaar durven zijn is daarvan een belangrijk onderdeel. Ik vind dat in het algemeen een prima ontwikkeling, ook al slaat het weleens door. Het is nogal irritant wanneer een gesprekspartner je beargumenteerde standpunten gaat psychologiseren. ‘Waar ben je bang voor?’, is een beruchte. ‘Jij bent echt een type negen’, hoorde ik laatst ook al in een gesprek over politiek. Als ik hierover even heel open mag zijn (ik ga mee met m’n tijd): ik vermoed dat zulk therapeutisch jargon nogal eens wordt ingezet als compensatie voor een gebrek aan argumenten. Wie de kwaliteiten of de ijver mist om zich ergens inhoudelijk in te verdiepen, kan zich met behulp van zelfhulpliteratuur een aura van onmetelijk inzicht aanmeten. Zo’n zelfbenoemde goeroe, die alles persoonlijk maakt, is in mijn ogen even autoritair als een ouderwetse dominee.

Juist in de kerk kan kwetsbaarheid ook naïef benaderd worden, waardoor het onveilige situaties creëert.

Wat in deze ontwikkeling naar emotionele openheid en kwetsbaarheid ook aandacht nodig heeft, is de kwestie van macht. Juist in de kerk kan kwetsbaarheid ook naïef benaderd worden, waardoor het onveilige situaties creëert. Ik herinner me hoe de onderzoeker Gregory Pritchard ruim 25 jaar geleden al schreef dat in de boekenkasten van de toen wereldberoemde Willow Creek-kerk van Bill Hybels meer therapeutische literatuur te vinden was dan theologische. Een cultuur van psychologische kwetsbaarheid werd daar bewust gecultiveerd en uitgedragen. Tegelijk was de organisatie strikt hiërarchisch. Bij een Leadership Summit in Arnhem vertelde Hybels indertijd hoe hij werknemers van Willow Creek kon ontslaan als ze de visie van de kerk niet deelden. ‘And don’t let the door hit you on your way out’, citeerde hij zichzelf triomfantelijk.

Zo’n cultuur waarin één persoon veel meer macht heeft dan anderen, en waarin tegelijk iedereen wordt uitgenodigd ‘kwetsbaar’ te zijn, is levensgevaarlijk. Zou u zo kwetsbaar willen zijn tegen een baas die u zomaar kan ontslaan? De recente geschiedenis van seksuele misstappen door Hybels, en het aanpalend machtsmisbruik, heeft laten zien dat de cultuur in Willow Creek bepaald onveilig was.

Andersom kan het ook, trouwens. Een gemeente die kwetsbaarheid verwacht van haar predikant, vergeet soms dat de situatie voor de voorganger vaak veel kwetsbaarder is dan voor kerkenraadsleden of andere gemeenteleden. Voor de predikant is het ook een baan, het gezinsinkomen hangt ervan af. Hij of zij vindt ook niet zo gemakkelijk iets anders meer, mocht de kwetsbaarheid zich tegen hem of haar keren. Opnieuw: de roep om meer kwetsbaarheid kan de werksituatie erg onveilig maken bij ongelijke machtsverhoudingen.

Laten we bij alle streven naar meer kwetsbaarheid dus ook investeren in een klimaat en in organisatiestructuren die dit mogelijk maken. Goede regels, beroepsprocedures, toezicht, en respect voor introverte mensen zijn onderdeel van zo’n klimaat. Want kwetsbaarheid en onveiligheid liggen dicht bij elkaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *