Stefan Paas zou niet zo gauw een ‘christelijk’ argument tegen de voltooid-levenwet kunnen verzinnen. Een ‘teveel aan het leven’, stelt hij, is een onbedoeld gevolg van het geluk geboren te zijn aan de goede kant van de wereld.

“Op Stille Zaterdag overleed Emma Morano op 117-jarige leeftijd. Zij was de enige mens ter wereld die nog net in de negentiende eeuw geboren was. Sommige mensen zijn als Volvo’s: de motor blijft eindeloos vrolijk spinnen. Volgens medici is DNA het geheim: deze mensen zijn toegerust op hoge ouderdom. Ze houden er zin in, tot lang voorbij de honderd.
Ook vroeger waren er daarom mensen op wie de dood geen vat leek te krijgen. Maar in onze tijd van vergaande medische zorg is hoge ouderdom een massaverschijnsel geworden. Met als gevolg dat er ook mensen oud worden die daar mentaal minder voor zijn toegerust.

Ik zou niet zo snel een ‘christelijk’ argument tegen de voltooidlevenwet kunnen verzinnen

En dan zitten we zomaar in de discussie over ‘voltooid leven’. D66 en VVD willen het mogelijk maken dat mensen die levensmoe zijn er pijnloos en comfortabel uit kunnen stappen. Dit moet gebeuren door het beschikbaar maken van dodelijke middelen en via gesprekken met een externe consultant (geen arts), die de ernst van de doodswens beoordeelt. Zowel de Commissie Schnabel, die verruiming van de euthanasiewet onderzocht, als artsenorganisatie KNMG hebben zich ertegen uitgesproken, maar dat heeft niet mogen baten.
Wat is ervóór te zeggen? Er zal altijd een relatief kleine, mondige groep ouderen zijn die – zonder depressies of andere ziekten – ervan overtuigd is dat het zo goed is geweest. Voor hen wil het wetsvoorstel een uitweg bieden, en tegelijk de risico’s op misbruik zoveel mogelijk beperken. En waarom ook niet?

Framen

Voorstanders proberen kritiek op het wetsvoorstel vaak te framen als ‘religieus’, maar dat lijkt me onzin. Ik zou zelf niet zo gauw een typisch ‘christelijk’ argument tegen het wetsvoorstel in kunnen brengen. Tegelijk staan traditioneel vrijzinnige bladen als NRC Handelsblad en De Groene Amsterdammer vol met kritische artikelen. Het is momenteel moeilijk een groep deskundigen te vinden die voor het wetsvoorstel is. De risico’s zijn onbeheersbaar, zo simpel is het. De kans op vergissingen is te groot – daarom zijn we ook tegen de doodstraf, bijvoorbeeld – en het valt niet te garanderen dat sociale druk uit de omgeving geen rol speelt bij een doodswens. Glijdende schalen bestaan nu eenmaal: vraag maar aan ouders van gehandicapte kinderen, die zich nu moeten verantwoorden waarom zij hun kind niet hebben laten ‘weghalen’.
Wat moeten die mondige ouderen met een doodswens dan? Het lijkt me dat het ervaren van een ‘teveel’ aan het leven – net als overvloed van voedsel – een onbedoeld gevolg is van het geluk geboren te zijn aan de goede kant van de wereld. Vroeger leerde ik dat ik mijn bordje moest leegeten, vanwege de ‘arme kinderen’. Niet dat de arme kinderen daarmee geholpen waren, maar het was een kwestie van fatsoen je eten niet weg te gooien. Zou het zo ook niet fatsoenlijker zijn als mondige consumenten de minder smakelijke restjes van het leven nuttigen, in de wetenschap dat miljoenen hun kindertijd niet eens overleven?”