Het initiatief 7keer7 riep deze zomer veel reacties op. Reinier Sonneveld geeft een samenvatting van de belangrijkste conclusies. De Nieuwe Koers vroeg mensen uit de kerkelijke praktijk te reageren: wat kunnen zij met de uitkomsten? Een terugblik op 7keer7.

tekst Reinier Sonneveld

Begin deze zomer gingen we op pad: we maakten een ‘roadtrip’ door heel Nederland langs zeven verschillende kroegen, en stelden daar telkens zeven andere ‘lifters’ deze ene vraag: stel dat het huidige christendom helemaal opnieuw kon beginnen, wat zou je dan willen achterlaten en wat meenemen? Er waren telkens zeventig mensen bij die meedachten en met ons brainstormden. Op de laatste avond verzamelden we de conclusies. Dit zijn, denken we, de belangrijkste aandachtspunten voor de komende jaren christendom in Nederland.

Het materiaal kun je vinden op www.7keer7.nl en op Youtube (zoek op ‘7keer7 conclusies’).

Lijn 1: meer heiligdommen

Trouwredacteur Stevo Akkerman vatte het verlangen van vele deelnemers van 7keer7 prachtig samen, toen hij opriep het heiligdom van ‘het zeker weten’ achter ons te laten en ‘nieuwe heiligdommen van onvoorstelbare barmhartigheid op te richten’.

Daarmee verwoordde hij een van de rode lijnen die we ontdekten: een verlangen om kritisch na te gaan wat ons heilig is en dat ter discussie te stellen. Zeker als die heiligdommen ons scheiden van anderen. Maar vervolgens ook nieuwe heiligdommen te creëren, die ook prima buiten het kerkgebouw kunnen zijn: troost brengen waar verdriet is, vrede waar oorlog is, liefde waar haat is, schoonheid waar lelijkheid is. Door Jezus te volgen dus. Misschien wel zonder dat we dit zelf in de gaten hebben.

En laten we onszelf blijven afvragen wat voor ons onvoorstelbaar is. Welke mensen met welke overtuiging roepen bij ons weerstand op? En kunnen we met hen die heiligdommen van barmhartigheid oprichten, hoe onvoorstelbaar ook? (Zoek op Youtube op ‘7keer7 Otto Kamsteeg’ voor de video-samenvatting.)

Mark de Boer:

‘Zeker weten’ versus ‘onvoorstelbare barmhartigheid’ is een valse tegenstelling. Betweterigheid en arrogantie moeten we uiteraard niet willen, maar grond onder de voeten is wat ieder mens nodig heeft. Christianity is about something that happened, zei Tom Wright. Het zou vreselijk zijn als we dat uit het oog verliezen doordat we ons teveel in een postmodern kader laten duwen. Hoe dieper ik overtuigd raak van de waarheid van het Evangelie hoe meer ik gemotiveerd ben om die onvoorstelbare barmhartigheid uit te delen.

Arjan Plaisier:

Ik leef in een kerk waarin het ‘zeker weten’ al eeuwen op de schop ligt. Hiertegen strijden zie ik als Donquichotterie. De tijd van verlegenheid hebben we nu wel gehad. Laten we vrijmoedig voor de dag komen, niet te beschroomd en niet te beschaamd. En verder: ik ruil een kerkgebouw niet graag in voor een actiegroep. Ik houd er liever een paar over. Kortom, dit is jezelf overschreeuwen. Laten we gewoon nuchter zijn: ophouden elkaar te verketteren, beginnen elkaar te zegenen.

Ine Voorham:

Met ‘troost brengen waar verdriet is, vrede waar oorlog is, liefde waar haat is, schoonheid waar lelijkheid is’, is niets mis, maar het mag nog wel concreter. Laat je niet alleen leiden door het verdriet of onrecht van het moment. Wees langdurig trouw in het zorg en aandacht geven aan mensen die door de hardheid van het leven getroffen zijn. Steek je nek uit om ruzies die mensen het leven zuur maken op te lossen door je er daadwerkelijk mee te bemoeien. Niet uit bemoeizucht, maar vanuit een intens verlangen naar vreedzaam samenleven in het groot en ik het klein.

Lijn 2: meer (Roomse) mystiek

Ik had het niet verwacht, maar veel mensen gaven aan dat katholieke kerken en kloosters hen zeer aantrekken en voeden. Anders dan in hun eigen gemeenschappen, voelen ze daar ‘de eeuwen’, hoe ze in een ‘wolk van getuigen’ zijn en niet telkens zelf het wiel hoeven uit te vinden. Ze vinden er een rust die ze in protestantse en evangelische diensten niet ervaren. Deze zijn vaak dicht geplamuurd met orgelmuziek of drumstelgeraas, terwijl we zo erg naar stilte verlangen.

Stilte past ook bij God, die immers vele malen groter is dan ons verstand. Andries Knevel zei het kernachtig tijdens onze roadtrip: ‘God is God’, heilig dus, met niets of niemand echt te vergelijken. Je zit er altijd net of zelfs helemaal naast. Bij die mystieke ervaring van God passen ook mystieke vormen, zoals de muziek van Taizé, stil gebed en meditatie. Dat heeft de kerk in Nederland de komende tijd zeer nodig. (Zoek op Youtube op ‘7keer7 Reinier Sonneveld’ voor de video-samenvatting.)

Ine Voorham:

Misschien helpt het ons om al ons ‘weten’ wat minder prominent in ons denken en handelen te plaatsen. Meer vrijheid te geven aan de gedachte dat God te verheven is om als aardse mensen daar aan te kunnen tippen. Dus ophouden met tot in de hemel te willen reiken, terwijl onze voeten in de modder van de aarde staan. Dat neemt niet weg dat er een hartstochtelijk verlangen naar verbinding van de menselijke ziel met God is. Soms te vinden in de stilte, in een eenvoudig lied, maar evenzeer in het oog hebben voor de ander.

Arjan Plaisier:

Dus toch heiligdommen. En terecht. Protestantisme is inderdaad wel erg praterig, je oren tuten er soms van. Kerkdaken kunnen te laag hangen en dan vult de ruimte zich ook nog met geredetwist en kerkelijke betweterij. De adem van de eeuwen, het hoge dak, stem die de stilte niet breekt is nodig. Laten we overigens niet gaan doorslaan. Spreken en zwijgen, schriftlezing en meditatie, woord en gebed, ze horen bij elkaar. En: mystieke ervaringen van God? Ik gun ze iedereen. We hebben ze nodig. Maar vergeet niet: de echte mystici wisten van de nacht van de ziel.

Mark de Boer:

De wereld draait door in een onmenselijk tempo en dat heeft ook z’n weerslag op gelovigen. Gelukkig is rust een wezenlijk onderdeel van het Evangelie: ‘Kom naar Mij, dan zal ik jullie rust geven.’ Helaas is het ook mijn ervaring dat kerken vaak sterk gericht zijn op activeren en in beweging zetten, tot vermoeiens toe. Het antwoord ligt wat mij betreft echter niet zozeer in mystiek. Ik zou eerder zeggen: meer openbaring – van wie God werkelijk is, van zijn genade en de ruimte die Hij biedt om te zijn wie je bent, no strings attached. Dat geeft de rust waar velen naar zoeken.

Lijn 3: meer gastvrijheid

Wat verreweg het meest genoemd werd was: minder oordelen. Wat natuurlijk meteen gemor opriep. Moeten we dan maar alles toelaten? Nee, dat werd niet bedoeld. En iedereen oordeelt toch? Zeker, dat beseften de deelnemers aan 7keer7 ook wel. Als je erover doorvroeg, bleek de kwestie dan ook vooral te zijn: het uitsluiten van minderheden, meer specifiek, het veroordelen van homoseksuele relaties.

Waar mensen intussen naar verlangen zijn gemeenschappen die werkelijk gastvrij zijn. Die je niet raar aankijken als je je haar paars hebt geverfd. Die wel degelijk iets vinden en ergens voor staan, maar mild en voorzichtig omgaan met wie er anders over denkt of wie anders leeft. (Zoek op Youtube op ‘7keer7 Herman Wegter’ voor de video-samenvatting.)

Arjan Plaisier:

Terecht punt. De kerk is er voor Jan Rap en zijn maat. Paars haar, en mensen die hun grijze haar niet geverfd hebben, allemaal horen ze er bij. Mild en voorzichtig klinkt me nog wat te neerbuigend. Alsof de ‘echten’ de wat minder echten net aan de dakgoot laten hangen. De kerk is niet alleen voor Jan Rap en zijn maat, maar ook van Jan Rap en zijn maat. De kerk is namelijk van de Heer.

Ine Voorham:

Ik ben ervan overtuigd dat iedereen bij God kan en mag horen. Aan ons om ervoor te zorgen dat we op geen enkele wijze een belemmering zijn voor de ander om dat gevoel te kunnen ervaren. Hoe breng je dat in de praktijk? Door niet in de eerste plaats te denken ‘dat kan niet’, maar je steeds de vraag te stellen: hoe kan ik ervoor zorgen dat er voor de ander plaats is om zichzelf te zijn?

Mark de Boer:

Ik vermoed dat je onderscheid kunt maken tussen individu en collectief: een niet-christen zal een individuele christen eerder als niet-oordelend ervaren dan de kerk als geheel. De oplossing is misschien een soort omgekeerde groepsdruk: in plaats van individuen die zich aanpassen aan de groep, zou de groep meer de veelkleurigheid en ruimhartigheid van haar leden moeten weerspiegelen.

Lijn 4: meer doen

‘Gewoon doen’, dat korte zinnetje kwam opvallend vaak terug. Sprekers en deelnemers riepen telkens op tot sociale actie, meestal klein, in je buurt, je portiek, je vriendenkring. Laat het christendom bekend zijn om haar daden, niet zozeer om haar woorden.

Het risico hierachter is wellicht dat we met z’n allen een applausmachine worden voor onze helden – die ongedocumenteerden opvangen, die naar Afrika gaan, die Marokkanen taalles geven, enzovoorts – maar het tegelijk zelf erbij laten zitten. Het zoeken naar gerechtigheid is in korte tijd vanzelfsprekend geworden in christelijk Nederland, althans in de theorie. Nu nog in de daden. Niet dat de theorie onbelangrijk is, maar ‘gewóón doen’, daar zou het accent moeten liggen. (Zoek op Youtube op ‘7keer7 Karel Smouter’ voor de video-samenvatting.)

Arjan Plaisier:

‘Gewoon doen’, ja natuurlijk, maar ‘geen woorden maar daden’ hoeft van mij niet in het liedboek te worden opgenomen (om misverstanden te voorkomen: ook ‘bloed, en zweet en tranen’ hoort er niet in) en ga dat doen alstublieft niet voor je uit bazuinen. Alle waardering en respect trouwens voor al die mensen, die het al jaren gewoon doen. Die daar niet eens toe werden opgeroepen, die misschien ook geen tijd hadden om weer eens te praten over waar het met de kerk naar toe moet, omdat ze ‘gewoon deden’.

Ine Voorham:

De behoefte om iets wezenlijks bij te dragen aan het welzijn van anderen herken ik. Ook de verlegenheid hoe je dat in het leven van alledag moet doen. Inderdaad door gewoon te doen. Je ogen te kost geven, je hart te laten spreken en je handen het werk te laten doen. Als een tweede natuur je handen uit de mouwen te steken om de ander van dienst te zijn.

Mark de Boer:

Volgens mij gaat het er niet zozeer om dat we méér zouden moeten dóen, maar dat we onszelf en onze Heer wat serieuzer zouden moeten nemen: niet hypocriet maar integer, practising what we preach. Grappig genoeg is dit precies wat Jakobus zo rond het jaar 50 aan zijn medegelovigen voorhield. Er is niets nieuws onder de zon dus, zelfs niet bij 7keer7.

 

Mark de Boer is directer van Agape Nederland, Ine Voorham is Luitenant-kolonel bij het Leger des Heils en Arjan Plaisier is Scriba van de Protestantse Kerk Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *