Liedteksten in veel protestantse kerken lijken vooral bedoeld om kerkgangers een fijn en geborgen gevoel te geven. Maar wie voor het aangezicht van God verschijnt – en wat is liturgie anders? – sleept in het kielzog de sores van deze wereld mee, betogen Koos van Noppen en Paul Schenderling

tekst Koos van Noppen en Paul Schenderling beeld ANP

‘Zeg me hoe je liturgie eruitziet en ik zal zeggen wat je gelooft’, is een gevleugelde uitspraak van de Amerikaanse theoloog Robbert E. Webber (1933-2007). Houd die regel in je achterhoofd als je op zondagmorgen eens digitaal een ‘rondje langs de velden’ maakt. Troost, rust en hoop staan hoog genoteerd in het rijtje meest geturfde woorden. 
Die hoge ranking is niet alleen toe te schrijven aan de coronacrisis. Al in 2005 schreef theoloog Bram van de Beek: ‘De overheersende theologie in de kerken is een theologie van de geborgenheid.’ De tijd dat grote wereldproblemen de mensen in de kerk bezighielden, ligt achter ons, betoogde hij. ‘Mensen willen niet geconfronteerd worden met nog meer problemen en opgezadeld met nog grotere verantwoordelijkheid. Het evangelie is een evangelie dat ons rust geeft. In de chaos van de wereld moet het in de kerk fijn zijn.’ 

Veel comfort, weinig challenge. Had een Motivaction-onderzoek (2004) al niet uitgewezen dat een groot deel van de kerkgangers bestaat uit de ‘traditionele burgerij’ die in de kerk vooral een troostende en bevestigende spiritualiteit zoekt?
In de afgelopen jaren is de chaos in de wereld er bepaald niet kleiner op geworden. Het verlangen naar een ‘fijne kerkdienst’ is navenant gegroeid. De complexe wereld, waarin een virus ziedend rondgaat, de ontwrichte samenleving op haar beurt geïnfecteerd wordt door nepnieuws en complottheorieën, het onbestemde verloop van de pandemie – je bent blij dat je het op zondagochtend allemaal even achter je kunt laten. 

Zou het kunnen dat wij ons hart ophalen aan een liturgie van geborgenheid terwijl God zich juist verbergt, vanwege het onrecht dat Hij niet kan aanzien?

Maar diep van binnen voel je dat die vlucht een farce is. Wie voor het aangezicht van God verschijnt – en wat is liturgie anders? – sleept in het kielzog de sores van deze wereld mee. Een levensbedreigende klimaatcrisis, een vluchtelingencrisis, een economische crisis, een crisis van een geseculariseerde leefomgeving, een…  
Kan een ‘liturgie van geborgenheid’ die wel aan? Raken we niet steeds meer in een onhoudbare spagaat? We hongeren en dorsten naar het goede leven, naar liefde voor de naaste dichtbij en ver weg, naar recht en gerechtigheid, maar wat we zingen, raakt zelden het onrecht aan dat de wereld verziekt. Het gevaar is dan levensgroot dat de troost en de hoop al te goedkoop klinken als antwoord op de existentiële dreiging van onze tijd. Zou het zo kunnen zijn dat wij ons denken te koesteren in een liturgie van geborgenheid terwijl God zich juist verbergt, vanwege het onrecht dat Hij niet kan aanzien? 

Dit is dertig procent van het artikel. Koop deze editie online. Of profiteer van een uniek aanbod. En lees De Nieuwe Koers 4 maanden voor maar 8 euro.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *