Kunst en religie zijn in een nieuwe dans verwikkeld. Kunstenaars zijn minder bang de goddelijke dimensie in hun werk toe te laten, en steeds meer musea vinden God en geloof niet alleen maar raar en achterhaald. In deze serie vertellen kunstenaars wat religie in hun werk losmaakt. Deze maand: Rinke Nijburg.

tekst Arie Kok beeld Rinke Nijburg

In de christelijke hoek vinden ze Rinke Nijburg“een vrijdenker die lelijke dingen maakt. In de kunstscene ben ik te christelijk met mijn religieuze afbeeldingen.” Voor hem komen religie en kunst komen uit dezelfde bron. “Laat de tweeling maar samen opgroeien.”

“Deze tekening is een re-enacter: het tafereel speelt zich af om drie uur in de middag, het moment waarop Jezus stierf, in dit geval op een andere planeet. Dat het hierover gaat, ziet bijna niemand. Er zijn mensen die mijn vader zien in deze man. Daar kan mijn vader ook niets aan doen. En ik heb het niet bewust gedaan. Blijkbaar gebeurt zoiets intuïtief. Je godsbeeld hangt vaak samen met je vaderbeeld, wat veel verder kan gaan dan je doorhebt. Nabeelden kunnen soms generaties lang doorwerken. Dat de tekening ook een piëtais, een afbeelding van de dode Jezus op de schoot van zijn moeder, zien veel mensen ook niet.” 

“Ik heb Jezus vaak afgebeeld in mijn werk, en het is gek, maar als ik er achteraf naar kijk, denk ik vaak: dat ben ik gewoon zelf. Terwijl ik echt een hekel heb aan zelfportretten. Ik wil mijn eigen uiterlijk niet tekenen, maar als het paard van Troje komt het er gewoon in. Er was pas iemand die het zag: Ben jij die Jezus niet zelf? Zo zie je dat elk beeld van God of Jezus een projectie is. Dat geloof ik zeker, maar ik denk ook dat dat het einde niet is. Er is meer over te zeggen. Over dat soort dingen denk ik veel en lang na. Ik begrijp ook niet waarom onze cultuur zo definitief afscheid lijkt te hebben genomen van het christendom. Daar gaat mijn werk over, al heel lang.” 

Meer lezen? Koop het jongste nummer van De Nieuwe Koers digitaal. Of neem een abonnement

“Mijn handtekening zie je bij deze tekening in een paar dingen. Om te beginnen in de ronde vorm. Dat heb ik van Michelangelo. Zijn Doni Tondoben ik gaan bekijken in Uffizi. Het is een paneelschilderij over Jozef, Maria en het kind Jezus. Een geniaal werk, wat ook nog in zijn oorspronkelijke lijst zit, een ronde, van dezelfde afmeting als deze tekening. Nooit in mijn leven was ik zo van mijn stuk na het zien van een schilderij als toen. De schoonheid en de kwetsbaarheid raakten me diep. Deze tekening heb ik gemaakt met houtskool en softpastel op papier. Dat is ook typisch voor mijn werk. Net als de tatoeages. Die geven extra betekenis aan het blote lichaam. De piëta met Batman heb ik gevonden op internet. Er is iemand die piëta’s in stripboeken opspoort en op zijn site zet.” 

Recht-in-het-gezicht

“Jezus komt veel voor in mijn werk, al maak ik liever geen religieuze kunst van recht-in-het-gezicht. Ik vind het prima als mensen het niet zien dat het Jezus is die op mijn werken staat. Ik ben altijd al erg bezig geweest met kwetsbaarheid, lijden, dood en opstanding. Dat je dàt tot de kern van je religie kunt maken… Later ben ik me ook gaan interesseren voor Darwin en de evolutieleer. Het geloof en de evolutieleer zullen wel in een eeuwige strijd verwikkeld blivjen. Het maakt mij niet uit hoe lang het ontstaan van alles geduurd heeft. Je komt daar toch nooit uit. Ik laat de beelden liever naast elkaar staan. Het zijn beiden schitterende verhalen. Het is ook goed voor onze hersenen om het naast elkaar te laten bestaan, het spreekt zowel de linker- als de rechterhelft aan. Ik weet het, ik heb trekjes van een postmodernist. Het gevaar is dan dat alles voortdurend kan kantelen. Dat kan natuurlijk niet, dan ben je weg. Er zijn heel veel heiligen, mensen die het voor anderen opnemen. Dat zijn niet allemaal christenen. Die hebben iets wat veel dieper zit dan alles te relativeren. Levinas zei dat wij uitverkoren zijn tot de ander. Als je die lijn niet meeneemt, dan ben je reddeloos verloren. Dan gaat ons leven ten koste van dat van de ander en vice versa.”

Meer lezen? Koop het jongste nummer van De Nieuwe Koers digitaal. Of neem een abonnement

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *