Bekenden van ons hebben hun kerk verlaten. Reden: haar terminale ziekte, en het feit dat hun geloofsgenoten niets anders wisten te zeggen dan dat God haar vast en zeker zou genezen. Het deed me denken aan het onderzoek van een collega naar de verwerking van hun ziekte bij gelovige kankerpatiënten. Het is steeds meer een trend dat zij er tot het bittere eind vast van overtuigd zijn dat hun geloof en het gebed van hun omgeving de ziekte zullen overwinnen. Zijn wrange commentaar: “Het verschil is dat zij onrustiger sterven dan anderen.”

‘Juist dat krampachtige positivisme vervreemdt ons van God en in ons laatste uur van onze geliefden.’

Moderne mensen vinden het vreselijk moeilijk te erkennen dat zij niet alles onder controle hebben. Logisch dat dit ook hun geloof beïnvloedt. Allerlei nieuwe vormen van christendom spelen er gretig op in. In een prachtig artikel in The New York Times (13 februari) beschrijft Kate Bowler, zelf lijdend aan vergevorderde kanker, haar onderzoek naar de moderne Amerikaanse ‘succeskerken’. Hun ‘welvaartsevangelie’ heeft – in haar woorden – “de religie die gebaseerd is op de contemplatie van een stervende man ontdaan van zijn oproep om alles over te geven.” Alles draait om positieve gedachten. Bowler: “Onze cultuur is doordrenkt van gemakzuchtig redeneren. Je oogst wat je zaait. Karma is een bitch. En God is om de een of andere reden altijd bezig met een deur te sluiten en een raam te openen. God is daar echt super in.”

Natuurlijk, dat is Amerika. Daar wil een groot deel van de christenen een geblondeerde patser als president, die geen woord kan uitbraken zonder te liegen, te discrimineren of te beledigen. Zolang het maar krachtig klinkt. Maar ook in Nederland grijpt deze geloofsstijl als een virus om zich heen. God staat te trappelen om ons gezond maken en ons succes geven. Het komt er alleen op neer de goede formule te vinden, de muziek hard te zetten, en elke twijfel uit te bannen. Een enkele keer raak ik verzeild in zo’n dienst, die me onweerstaanbaar doet denken aan The Voice of Holland: hetzelfde Nederengels (“blessed”, “humble”), dezelfde muziek, dezelfde kekke styling, en dezelfde Borsatopreekjes. Trivialiteit verpakt als christendom. Het heeft meer met Oprah te maken dan met Jezus.

Natuurlijk is dit niet meer dan vrome secularisatie. In onze machteloosheid en tragiek hunkeren we naar grip op het leven. Dus stemmen we op politici die overzichtelijkheid beloven (“De grenzen dicht!”, “De gulden terug!”) en maken we een God die direct in de houding springt als we de juiste toverspreuken uitroepen en onszelf geen twijfel toestaan. Juist dat krampachtige positivisme vervreemdt ons van God en in ons laatste uur van onze geliefden. We hebben kerken nodig die ons helpen het leven te ontvangen als een geschenk en het zo weer los te laten als onze tijd gekomen is. Maar dat lijkt momenteel niet de trend in het Nederlandse christendom.

Stefan Paas is hoogleraar missiologie en interculturele theologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en hoogleraar missiologie in Kampen.

 

5 thoughts on “Welvaartsevangelie: vrome secularisatie

  1. God staat te trappelen om ons gezond maken en ons succes geven. CITAAT.

    We weten dat God van mensen houdt. Zoveel dat Jezus, de volmaakte mens, in overeenstemming met Vaders wil zei: Hier ben Ik, o God om uw wil te doen. Er staat geschreven: Door zijn striemen bent u genezen. Jes 53 en Petrus herhaalt dat nog eens. E staat dus niet : door zijn offer geeft Hij je succes in de maatschappij. Dus als er een welvaartsevangelie is, is dat verwerpelijk. Maar dat God ernaar verlangt om zieken te genezen staat vast. Deze zekerheid hebben we omdat Jezus zijn bloed stortte, ook uit zijn doorstriemde rug. Dat kostbare bloed maakte voor God de weg vrij om ons te kunnen zegen wat immers het verlangen van Gods Vaderhart was/is. Het maakte voor ons de weg vrij om van God te kunnen ontvangen. Omdat door dat bloed ALLES weer goed was tussen Vader en kind. Het komt er maar op aan of we kinderlijk geloof hebben om te ontvangen. Als Jezus de schare zag met hun noden werd Hij met ontferming bewogen. Hij is zonder enige twijfel, niet veranderd. Geen welvaartsevangelie maar zeker wel een evangelie waarin genezing begrepen is.

  2. I.v.m. mijn vorige reactie: Rectificatie: regel 6 van onder af : Dat kostbare bloed maakte voor God de weg vrij om ons te kunnen zegenen

  3. Allereerst wil ik een onderscheid maken tussen een welvaartsgeloof en een succesgeloof. Een welvaartsgeloof gaat in tegen duidelijke waarschuwingen van de Heer om het geestelijke te zoeken en niet het aardse. In de bergrede staat dat we schatten moeten verzamelen in de hemel, en niet op aarde. De mensen die Christus volgden om den (aardse) brode werden gecorrigeerd: ze moesten op zoek gaan naar het ware Brood dat uit de Hemel is neergedaald. Ook de vrouw bij de bron moest haar focus van gewoon water verleggen naar het Levende Water (Dat voor haar stond). Wel moeten we geloof hebben voor voorziening. Vanwege ongeloof (teveel zorgen maken over banksaldi en kasboeken) dat God in onze aardse en materiele behoeften kan voorzien, blijven heel veel taken liggen die de Heer de gemeente en individuele gelovigen heeft opgedragen. Ongeloof in de Voorzieningheid wordt door Christus net zo goed afgewezen.

    Maar hoe zit het met succes? Zal elke prediker en elke evangelist zichtbaar succes ervaren tijdens zijn leven? Wat zegt de bijbel? De bijbel laat al in het oude testament zien dat God zijn dienstknechten jaren kan beproeven (Hij is tegelijk soeverein, liefdevol en alwijs) voordat ze zichtbaar succes zien. Jozef, Mozes en David. Het lijkt mij wijsheid om jonge gelovigen hierop voor te bereiden zodat ze niet halverwege hun beproevingen teleurgesteld (in God) afhaken. Belangrijk is wel om te zeggen dat vooral mensen die wisten van hun hoge roeping door veel verdrukking gingen (net zoals de apostelen in het Nieuwe Testament zoals Paulus schrijft). En God is niet afwezig in de beproevingen: Jozef bewees keer op keer zijn goddelijke wijsheid en David versloeg al vele Filistijnen al lang voordat hij Koning werd. Abraham heeft het beloofde land nooit gezien maar werd wel een zeer rijk man. Wat in dat licht daarom ook heel belangrijk is, is om problemen of stilstand in je leven door middelmatigheid, zonde of luiheid niet toe te schrijven aan God! Hoe dwaas zou het zijn als de Korinthiers hun ziekten zouden uitleggen als een Jobsbeproeving. Of dat de droogte onder Elia ook als zodanig zou worden uitgelegd. (Ook zonden uit het verleden werkten helaas nog lang door in het leven van koning David: hij zou tijdens zijn leven drie zonen moeten begraven….)

    Maar hoe zit het nu met geestelijk of christelijk succes? Het grote ‘probleem’ bij succes in het geestelijke is dat het om anderen gaat, om de verloren schapen Israëls, om heidenen, om de velorenen, of om broeders of zusters. En dan ben je afhankelijk van de vrije wil van andere mensen. Jona mocht ervaren (ondanks zijn aanvankelijke ongehoorzaamheid) hoe een verdorven en heidense stad tot geloof en bekering kwam, zonder wonderen en tekenen. Maar Elia had ondanks zijn ijver en ondanks de grote wonderen en tekenen veel minder ‘succes’. Ja, God is soeverein maar beiden waren afhankelijk van de respons van ANDEREN. Paulus had gemeenten waar hij zich over kon verblijden en gemeenten waar hij in grote zorg over was. Maar wat net zo belangrijk is om te zeggen: als Paulus ongehoorzaam was geweest aan zijn roeping, en niet de ijver aan de dag heeft gelegd die zo kenmerkend was voor hem, dan waren er uberhaubt geen gemeenten geweest waar hij zich zorgen over kon maken….. Ik wil verder geen eindconclusies trekken maar iedereen aanmoedigen om zelf de bijbel te lezen, met behulp van goede predikanten en voorgangers en zelf te verstaan van de Heer in dezen allemaal zegt.

    1. Ik heb even gewacht met een reflectie op mijn bijdrage: terugkijkend is deze teveel een reactie geweest op welvaartspredikers die zich het liefst per privéjet verplaatsen. Ook lag er teveel nadruk op wat de mens doet voor God i.p.v. andersom. En de bijbel heeft ook veel te vertellen over voorspoedig zijn in je wegen mits je God’s doelen op God’s manier uitvoert (daar was ik niet op ingegaan). Er zijn alleen al in ons nabije verleden vele naoorlogse predikers geweest die, zonder bekende schandalen, het evangelie aan duizenden of zelfs miljoenen hebben mogen brengen. Een paar personen werden niet alleen in hun eigen denominatie, maar ook door de meeste andere geëerd. Maar het lijkt me beter dat iemand anders dan ik uitlegt hoe succes er van uit hemels perspectief uitziet.

      PS David is een koning geworden en geen Koning met een hoofdletter: dat was een typefout. Verder heb ik het over Jozef, de zoon van Jacob dus niet over Jozef, de man van Maria.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *