Angela Merkels Wir schaffen das galmt nog altijd na in Europa. Vier jaar later is het migratiedebat in Duitsland hopeloos gepolariseerd. Maar niettemin schafft Duitsland het allemaal nog wel. Wat kan Europa leren van de zeperds én de successen van Merkels aanpak? 

tekst Bertus Bouwman beeld De Nieuwe Koers

Het is drukkend warm in Berlijn. Nog een beetje warmer is het in het volgepakte Bundespresseamt aan de Spree. In de grote zaal van deze ‘Duitse Nieuwspoort’ wachten de Duitse en internationale pers op Angela Merkel. Traditiegetrouw geeft ze na het zomerreces een ‘Sommerpressekonferenz’. 

Doorgaans een relatief korte verklaring van de bondskanselier waarna de aanwezige journalisten bijna een uur lang vragen mogen stellen. De voorgaande edities met Merkel die sinds 2005 regeert, zijn in de vergetelheid geraakt. Want als geen ander kan de CDU-leider een woordenwolk creëren waarin nauwelijks iets concreet wordt. Weinig beklijft.

Dit is een preview. Het hele verhaal lezen? Neem een abonnement op De Nieuwe Koers. Of schaf dit nummer digitaal aan.

Maar op 31 augustus 2015 gaat het anders. Merkel heeft haar vakantie afgebroken en staat de pers eerder te woord dan gepland. De reden? Duizenden vluchtelingen zijn te voet onderweg naar de Duitse grens vanuit Hongarije. In overleg besluiten de Oostenrijkse en Duitse bondskanseliers hen aan de grens niet tegen te houden.

In heel Duitsland gaan alarmbellen af. Wat gebeurt er, wat komt er op ons af? Hier voor de Duitse pers geeft de bondskanselier haar eerste reactie. Ze bezweert de onrust in voor haar ongewoon klare taal: “Deutschland ist ein starkes Land. [..] Wir haben so vieles geschafft – wir schaffen das!”.

Positieve draai

Deze beelden staan Axel Wicke nog goed bij. Hij is predikant in de wijkgemeente Den Haag-West (PKN) en leeft als geboren Duitser mee met het nieuws uit zijn land. Najaar 2018 kreeg de inmiddels gevleugelde uitspraak van Merkel een heel persoonlijke betekenis toen het Armeense gezin Tamrazyan bij zijn kerk aanklopte toen ze dreigden te worden uitgezet.

Met een grootvader die dwangarbeiders te werk stelde, en opgegroeid naast de Berlijnse Muur, voelt Wicke zich verplicht om hen kerkasiel te bieden in het Haagse buurt- en kerkhuis Bethel. “Natuurlijk doen we dat.” De marathonkerkdienst kreeg wereldwijd aandacht en leidde tot een verblijfsvergunning voor het gezin.

‘Wir schaffen das’ heeft voor velen in Nederland en Duitsland inmiddels een vrij negatieve lading gekregen, zegt Wicke. “De uiterst rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) heeft het als leus gekaapt en gebruikt het om Merkel en haar beleid van open grenzen ter discussie te stellen. Voor hen staat het symbool voor alles wat er volgens hen misgaat.”

De predikant wil de inhoud van de vorm scheiden en vertelt waarom hij er heel anders naar kijkt. De naderende vluchtelingenstroom maakte veel angst los bij mensen, zegt hij. “De paniek sloeg toe.

Merkel wilde juist een optimistische draai aan het verhaal geven. We zijn niet bang, we zijn sterk en gaan de uitdaging aan. Dat is gewoon een hele andere houding.” 

Voor Wicke voelde de uitspraak van Merkel destijds als een verademing. “Eindelijk iemand van statuur die zich op zo’n manier hierover uitspreekt.” En zo denkt hij er nu nog over. “Ik vind het nog steeds belangrijke woorden en heb ze onlangs nog in een preek aangehaald. Met optimisme op een uitdaging afstappen. Dat is mooi en goed.”

Dit was een preview. Het hele verhaal lezen? Neem een abonnement op De Nieuwe Koers. Of schaf dit nummer digitaal aan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *