Je hoefde de afgelopen tijd je voordeur maar open te doen of daar was het, Pokémon Go. Het recept voor succes: een uitdagende virtual reality-game, gratis en toegankelijk. De gaming-industrie was vol lof, de media waren wat ambigu. Hoe kan zo’n simpel spelletje zoveel invloed hebben op ons dagelijks bestaan? Hebben we niets beters te doen?

Magischer

De immense populariteit van Pokémon Go illustreert echter dat er een grote behoefte is aan collectief escapisme, ofwel aan het vluchten in een andere werkelijkheid, om de dagelijkse problemen te vergeten. Zoals een speler het in The Guardian formuleerde: “Vanwege de gebeurtenissen in de wereld van vandaag zwermen we allemaal naar Pokémon Go om die wereld te veranderen in iets wat magischer, schattiger en leuker is.” Dat de servers van Pokémon Go-ontwikkelaar Niantic crashten omdat op één dag wereldwijd 47 miljoen mensen tegelijk in het spel probeerden in te loggen, is een teken dat de wereld niet alleen globaliseert, maar ook fataliseert: “De servers van het spel kunnen amper bijhouden hoe graag we allemaal uit onze crappy reality willen ontsnappen.”

De populariteit van Pokémon Go is een symptoom van een maatschappij waar steeds minder goed mee te dealen valt

Escapisme wordt vaak als zwakte geduid. Volgens de nette calvinistische traditie heeft de mens de plicht om zichzelf bewust te blijven van zijn eigen sterfelijkheid. Heel bestand blijken we echter niet tegen deze gedachte. We vluchten maar wat graag: in muziek, boeken, films, sporten, reizen en religie, om maar eens een paar ontsnappingsroutes te noemen.

Escapisme

De generaties sub-dertig lijken zich meer dan ooit bewust van de eindigheid van de wereld zoals die ooit gekend werd. Terrorisme, klimaatverandering en politieke polarisatie zijn de ultieme belichamingen van een onzekere toekomst, waarin vooruitgang niet langer vanzelfsprekend is. Hoe moeten we er in vredesnaam mee omgaan? Kiezen we voor de makkelijkste weg, het bewuste negeren, door een stom spelletje te gaan spelen? Nee, de populariteit van spelwerelden als Pokémon Go is geen op zichzelf staande collectieve zwakte. Ze is eerder een symptoom van een maatschappij waar steeds minder goed mee te dealen valt. En waar fatalisme de kop op steekt, biedt escapisme een uitweg.

Tolkien zei al: met Pokemon is niets mis.

Is dit massale vluchten een zwaktebod? Integendeel, escapisme is een wezenlijk onderdeel van ons coping-vermogen. In zijn essay On Fairy-Stories (‘Over sprookjes’) schreef J.R.R. Tolkien al in 1939: “Waarom zouden we een gevangene minachten, omdat hij probeert uit te breken en naar huis wil? Of, als dat onmogelijk is, omdat hij over andere onderwerpen praat dan over cipiers en muren?” Een glimp van een andere wereld geeft hoop, en kan zo bevrijdend werken.

In de overdaad aan negatieve nieuwsberichten zie ik de contouren van cipiers en muren opdoemen; Pokémon Go is als knikkeren op de omheinde binnenplaats. De spelers wijzen op het groepsgevoel, het buiten-zijn en de mogelijkheid om elkaar weer eens recht in de ogen te kunnen kijken. Ja, we vluchten, zeggen ze, maar we doen het wel sámen. En we realiseren ons heus wel dat het niet voor eeuwig is. We kunnen gewoon even niet anders.

Robin van Deutekom is cultuurwetenschapper en neemt eens per maand een verfrissende duik in de populaire cultuur.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *