De zondagsrust staat onder druk, schrijft cv·koers begin deze eeuw. Geen tijd voor familiebezoek; er moet gestofzuigd worden, analyseert de redactie. De oorzaak? Tweeverdieners. Doordat we meer zijn gaan werken, schuiven huishoudelijke taken door naar de zondag. Traditionele rolpatronen verbleken, en de man die daarin niet meegaat belandt bij de afhaalchinees.
“De zondag als rustdag is uit ons collectieve geheugen verdwenen”, schrijft CU-politica Carla Dik-Faber eind januari in NRC. Cv·koers zag de bui begin 2000 al hangen. Een klein, maar veelzeggend symptoom, analyseerde de redactie, was dat het traditionele zondagse familiebezoek haast geruisloos was verdwenen. Het huishouden is een zondagse taak geworden, stond er al te lezen in de januari-editie: oma wijkt voor de was! In februari een diepgaander verkenning. Drie tweeverdienende stellen komen aan het woord over hoe zij een baan en de zorg voor het huishouden combineren.
Touwtjes in handen
Om te beginnen Sjoukje de Wit en haar man Harm Peter, beiden 28 jaar oud. Zij is na de geboorte van hun tweede kind halve weken gaan werken als juriste, hij werkt vier dagen in de week bij een taxatiebureau. “Er zijn dingen die Harm Peter vaak doet, zoals stofzuigen en de douche schoonmaken. (...) Dat doet hij allemaal wel op zijn manier. Hij verplaatst echt geen voorwerpen als hij zuigt en bij de schoonmaak van de douche gaat hij ook wat grover te werk dan ik.” Dat soort ‘gepiel’, verduidelijkt Sjoukje, daar begint Harm Peter niet aan. “Maar we hebben nooit conflicten, hoor”, voegt ze er gauw aan toe. Dat kan wel zo zijn, maar tussen de regels door proef je bij Harm Peter wel het een en ander. Sjoukje, zegt hij, denkt altijd maar “dat ze de touwtjes in handen moet houden”.
Naar de chinees
Het artikel haalt de kersverse Emancipatiemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau erbij. Dat laat zien dat Sjoukje niet alleen staat. De Nederlandse man beweert zijn handen vaker uit de mouwen te steken, zegt de monitor “maar brengt daar in de praktijk heel weinig van terecht”.
Ik ben onthand als Cieka er een paar dagen niet is. Ik ga dan echt niet in de keuken met een steelpan in de weer
Op naar een volgend koppel. “Ik zie het als Gods leiding dat ik een baan heb”, vertelt Cieka Galenkamp (42). Ze werkt twintig uur per week als juriste. Man Bert (44) zit in het onroerend goed en heeft een fulltimebaan. Ze proberen de huishoudelijke taken te verdelen, maar ook bij hen komt het beeld uit de SCP-monitor naar voren. Bert de opvoeding, zegt Cieka, ik de huishouding.
“Ik ben onthand als Cieka er een paar dagen niet is. Ik ga dan echt niet in de keuken met een steelpan in de weer.” Bert gaat naar de chinees, en haalt meteen genoeg voor twee dagen. Schaamte voelt hij niet. Een generatie geleden was het heel normaal als mannen buitenshuis werkten, en vrouwen voor de kinderen zorgden, analyseert hij, maar “tegenwoordig moet ik me verantwoorden voor iets wat ik niet heb geleerd”.
Tradwives
Berts gedachtegoed lijkt anno 2026 misschien achterhaald, maar wie de laatste trends op social media volgt, weet beter: tradwives duiken overal op. Vrouwen die inspiratie ontlenen aan de rolverdeling uit de jaren vijftig, en het zorgen voor man en kinderen boven een carrière verkiezen. De Nieuwe Koers wijdde er een paar jaar geleden een achtergrondartikel aan. “Wanneer de tijden onzeker zijn”, vertelde jongerenonderzoeker Quita Muis in het stuk “gaan we gauw terug naar wat we kennen, het klassieke kostwinnersmodel.” De vrouwen in het jaar 2000 waren juist blij dat ze zich eindelijk aan dat kostwinnersmodel konden ontworstelen. Een stellige Cieka: “Ik krijg mijn gezondheid en energie van God en daardoor kan ik functioneren zoals ik functioneer.” Sjoukje voegt toe: kinderen heb je samen; en de zorg voor hen dus ook. Daarover lijkt Harm Peter het voor de verandering met haar eens. Zijn baan is drukker geworden sinds hij een dag minder werkt, maar hij vindt het voor zichzelf en de kinderen “wel belangrijk een dag per week thuis te zijn”. Bert op zijn beurt ziet dat niet zitten. “Dan zou ik alle plees moeten gaan boenen, de vensterbanken afnemen, stofzuigen en zo.”
Zijn de mannen van Nederland in een kwarteeuw wat opgeschoten? Die vraag kwam in het artikel in De Nieuwe Koers ook aan bod, aan de hand van diezelfde Emancipatiemonitor van het SCP. Waar in 2000 slechts 9 procent van de stellen werk en zorg eerlijk wist te verdelen, is dat anno nu … nog steeds 9 procent. De wereld lijkt in 26 jaar misschien ver geëmancipeerd, maar de afhaalchinees blijkt nog vaak een aantrekkelijke vervanging van de vrouw.
