In de kerk van mijn moeder mochten vrouwen geen ambt bekleden. Maar nu is ze ouderling geworden
Tot voor kort konden vrouwen geen ambtsdrager zijn in de protestantse gemeente waar zowel mijn ouders als ik betrokken zijn. Toen deze verandering na een langdurig traject werd doorgevoerd, was mijn 64-jarige moeder daar niet per se enthousiast over. Hebben we de bekende zwijgteksten dan zo lang verkeerd verstaan?
Hoewel ze duidelijk talent en een roeping heeft voor leiderschap in de kerk, heeft ze zich haar hele leven vol overtuiging geschikt in de rol die vrouwen toebedeeld kregen. Ze vond ruimte in het leiden van vrouwendagen, gebedsbijeenkomsten en kinderwerk.
Laatste zetje
Toch zei ze ja op haar benoeming tot ouderling, na een week bidden, bijbellezen en luisteren naar gelovige mensen om haar heen. Ze liet zich bevragen en ontregelen. Proefde de verschillende argumenten en bronnen. Uiteindelijk, zo vertelde ze, was het haar dochter – mijn zus – die het laatste zetje gaf om haar roeping te aanvaarden. “Mam, u kunt hier geen nee op zeggen. Met uw levenservaring en wijsheid is dit de plek die God wijst, de kerkenraad.”
‘De kerk een van de weinige plekken waar kinderen, jongeren en volwassenen ‘betekenisvolle frictie’ kunnen oefenen’
Dit is wat de kerk daadwerkelijk is: gelovige mensen van verschillende generaties die samen al zoekend Jezus volgen en zichzelf en hun eigen overtuigingen daarbij op het spel durven zetten. Dat is spannend. Lid zijn van een christelijke gemeenschap is een doorgaand vormingsproces naar het beeld van Christus. Hoe dat beeld eruitziet en wat dat voor jou betekent, weet je vaak vooraf niet. Het vraagt vertrouwen in het geestelijk onderscheidingsvermogen van medegelovigen, juist als dat je eigen overtuigingen bevraagt.
Frictie
In NRC beschreef Kiza Magendane begin dit jaar hoe we in onze samenleving verleerd zijn om ‘betekenisvolle frictie’ aan te gaan. We durven ons niet meer uit te spreken vanwege het risico iemand te kwetsen. We durven ons niet meer te laten bevragen, omdat we dan wellicht onze zekerheden verliezen.
Maar een cultuur zonder frictie produceert geen volwassen mensen. Een kerk waar we elkaar niet vasthouden over verschillen heen en elkaar als broeders en zusters niet open bevragen, vormt geen volwassen gelovigen.
Volgens mij is de kerk een van de weinige plekken, zo niet de enige plek, in onze cultuur waar kinderen, jongeren en volwassenen dit samen kunnen oefenen. Dat oefenen gaat al struikelend.
Ook in mijn gemeente zijn mensen vertrokken omdat ze het niet konden uithouden in een gemeente waar vrouwen nog zo lang uitgesloten werden uit de kerkenraad en er zijn mensen vertrokken toen de ambten wél opengesteld werden. Dat is de weerbarstige realiteit, maar niet iets waarbij we ons willen neerleggen. Het vraagt verbeeldingskracht om het als tegenculturele oefenplaats van betekenisvolle frictie vol te houden en die messiaanse gemeenschap te blijven zien.
Kostbare zeldzaamheid
Alles wat je aandacht geeft, groeit. Het helpt om goed te kijken waar zo’n schurend vormingsproces wél ruimte krijgt. En om die momenten te benoemen. Juist ook naar kinderen en jongeren, die zich soms afvragen wat het nut is van de kerk. Het zijn vaak van die kleine bewegingen, waarbij ik ervaar: o ja, dus dit is kerk-zijn!
Ik denk bijvoorbeeld aan die keer dat ik aan de avondmaalstafel een hand op mijn schouder voelde van een zuster die totaal anders denkt over de oorlog in Gaza of aan mensen die ondanks grote theologische verschillen toch samen op één bijbelkring blijven. Het is een kostbare zeldzaamheid om te worden gevormd in een gemeenschap waarin men het aandurft om elkaar niet te ontzien, juist omdat men elkaar niet kwijt wil.
Mijn moeder is inmiddels bevestigd tot ouderling. Dat is geen overwinning in een kerkelijk debat. Het is een klein, kwetsbaar teken van hoop. Het laat mij zien dat de kerk kan zijn hoe ze bedoeld is: een vormende gemeenschap waarin mensen samen God willen gehoorzamen, ook als dat hun iets kost en ze niet zeker weten waar die weg hen brengt.
Nelleke Plomp studeerde journalistiek en theologie. Ze werkte ruim twaalf jaar bij de Protestantse Kerk in Nederland rond jeugdwerk en kerkdiensten. Tegenwoordig is zij mede-eigenaar van KiemPlaats, expertisecentrum voor kinderen, jongeren en geloof.
Plomp volgt met ingang van april 2026 Heleen Murre-Van den Berg op als columnist, die op eigen verzoek afscheid neemt. Wij danken Heleen voor haar inzichtgevende bijdragen, met name ten aanzien van het oosters christendom.
